توضیحات

تخت جمشید را بهتر بشناسید



 با پرچم همراه باشید و تخت جمشید را بهتر بشناسید ، تخت جمشید در شمال شهرستان مرودشت، شمال استان فارس (شمال شرقی شیراز) جای دارد.در فاصلهٔ۶ و نیم کیلومتری از تخت جمشید نقش رستم قرار دارد.

ساختمان تخت جمشید در زمان داریوش اول در حدود 518 ق . م ، آغاز شدنخست صفه یاتختگاه بلندی را آماده کردند و روی آن تالار آپادانا و پله های اصلی و کاخ تچرا را ساختند  پس از داریوش ، پسرش خشایارشا تالار دیگری را بنام تالار هدیش را بنا نمود و طرح بنای تالار صد ستون را ریخت اردشیر اول تالار صد ستون را تمام کرد  اردشیر سوم ساختمان دیگری را آغاز کرد که ناتمام ماند این ساختمانها بر روی پایه هایی ساخته شــده که قسمتـی از آنها صخره های عظیم و یکپارچه بوده و یا آنها را در کوه تراشیده اند. 

در نقش رستم آرامگاه‌های شاهنشاهانی مانند داریوش بزرگ/خشایارشا اردشیر یکم و داریوش دوم واقع است و.پادشاهان ساسانی نیز کتیبه‌هایی در تخت جمشید در کاخ تچر بر جای گذاشته‌اند پس از ورود اسلام به ایران نیز این مکان را محترم می‌شمردند و آن را هزار ستون یا چهل منار می‌گفتند و با شخصیت‌هایی همچون سلیمان نبی و جمشید ارتباطش می‌دادند. 





تخت جمشید

تخت جمشید در شمال شهرستان مرودشت، شمال استان فارس شمال شرقی شیراز جای دارد



ریشه نام تخت جمشید از کجاست

نام تخت جمشید در زمان ساخت پارسَه به معنای «شهر پارسیان» است زیرا به ایالت پارس منسوب بودجمشیدپادشاهی عادل و زیبارو بود که نوروزرا بر پا داشت و هفتصد سال بر ایران پادشاهی کرد اورنگ یا تخت شاهی او چنان بزرگ بود که دیوان به دوش می‌کشیدند.

صدها سال پس از حمله اسکندرو اعراب و در زمانی که یاد و خاطره پادشاهان هخامنشی فراموش شده بود، مردمی که از نزدیکی خرابه‌های پارسه عبور می‌کردند، تصاویر حکاکی شدهٔ تخت شاهی را می‌دیدند که روی دست مردم بلند شده‌است و از آنجا که نمی‌توانستند خط میخی کتیبه‌های حک شده روی سنگ‌ها را بخوانند، می‌پنداشتند که این همان اورنگ جمشید است که فردوسی در شاهنامه خود از آن یاد کرده‌است به همین خاطر نام این مکان را تخت جمشید نهادند بعدها که باستان‌شناسان توانستند خط میخی کتیبه را ترجمه کنند، متوجه شدند که نام اصلی آن پارسه بوده‌است.

نام مشهور غربی این محل یعنی پِرسِه پلیس ریشه غریبی دارد در زبان یونانی، پِرسِه پلیس یا به صورت شاعرانه آن پِرسِپ تولیس  لقبی است برای آتنه الهه خرد، صنعت و جنگ که ویران‌کنندهٔ شهرها معنی می‌دهداین لقب را آشیل، شاعر یونانی سده پنجم پیش از زادروز، به حالت تجنیس و بازی با لغات، در مورد شهر پارسیان به کار برده‌است.

نام اصلی تخت جمشید همچنان كه در كتیبه‏ های این كاخ موجود است پارسه بود كه ریشه از نام قوم پارس داشت نام مشهور غربی این محل پرسه پلیس به معنی شهر پارسیان است كه بعدها به پرسپولیس تبدیل شد. 

ودر زمانهای بعد به دلیل عظمت خرابه‏ های این شهر و عدم اطلاع از پیشینه هخامنشیان، به افسانه و داستان پیوند خورد و خرابه‏ های آن را به جمشید پادشاه افسانه‏ای پیشدادی منسوب كردند كه تا به حال به همین نام خوانده می‏شود جالب اینجاست كه حتی در دوره ساسانیان نیز اطلاع درستی از پیشینه این شهر موجود بود و به آن نام صدستون داده بودند.

حتی خاطره این نام در میان مردم فارس به صورت چهل ستون و چهل منار باقی ماند و حتی شخصی از سیاحان اروپایی به نام جزفا باربارو كه در سال 1474 از آن بازدید كرده بود آن را به نام چهل منار خوانده است كهن‏ ترین جایی كه ازآن به عنوان قصر جمشید یاد رفته در كتابی است به نام عجایب‏نامه كه در حدود 590 ق تالیف شده است

در طول سالیان طولانی تا عصر حاضر سیاحان زیادی از ایران و خصوصاً خرابه‏ های تخت جمشید بازدید كرده ‏اند ولی شاید دقیق‏ ترین سیاحی كه بسیار جدی و علمی بر روی این آثارمطالعه كرد كارستن نیبور آلمانی باشد

وی تنها اروپایی است كه در دوره كریمخان زند از ایران دیدن كرده است (1765م). وی در سفرنامه‏اش به ریزترین مسائل تخت جمشید كه آن روزها تنها قسمتی از آن بیرون از خاك قرار داشت پرداخته است و حتی رونوشت دقیقی از كتیبه ‏های میخی آن برداشته كه بعدها همین رونوشتها موجب خوانده شدن خطوط میخی آن در اروپا و به وسیله خط شناسان معروف شده است


سازه و موقعیت تخت جمشید

تخت جمشید در مرکز استان فارس، ۱۰کیلومتری شمال شهر مرودشت و در ۵۷کیلومتری شیراز قرار دارد، ارتفاع از سطح دریا تخت جمشید ۱۷۷۰ متر می‌باشد، طرف شرقی این مجموعه کاخ‌ها بر روی کوه رحمت و سه طرف دیگر در درون جلگه مرودشت پیش رفته‌است.

 تخت جمشید بر روی صفّه یا سکوی سنگی که ارتفاع آن بین ۸ تا ۱۸ متر بالاتر از سطح جلگهٔ مرودشت است، واقع شده‌است ابعاد تخت جمشید ۴۵۵ متر جبهه غربی، ۳۰۰ متر جبهه شمالی، ۴۳۰ متر جبهه شرقی، ۳۹۰ متر جبهه جنوبی می‌باشد همچنین طول تخت جمشید برابر با طول آکروپولیس در آتن است، اما عرض آن چهار تا پنج برابر آکروپولیس است.

کتیبه بزرگ داریوش بزرگ بر دیوار جبهه جنوبی تخت جمشید، آشکارا گواهی می‌دهد که در این مکان هیچ بنایی از قبل وجود نداشته‌است و وسعت‌ کامل کاخ‌های‌ تخت‌ جمشید ۱۲۵ هزار متر مربع‌ است که از بخش‌های‌ مهم‌ زیر تشکیل‌ یافته‌ است‌

کاخ‌های‌ رسمی‌ و تشریفاتی‌ تخت جمشید کاخ دروازه ملل -  سرای‌ نشیمن‌ و کاخ‌های‌ کوچک‌ اختصاصی‌  -  خزانه‌ٔ شاهی‌   -  دژ و باروی‌ حفاظتی‌


 چه مصالحی  در ساخت تخت جمشید به کار رفته است

مصالحی که در ساختن تخت جمشید به کار رفته، عبارتند از خشت بزرگ (۳۳×۳۳×۱۲ سانتی متر) آجر و آجر لعابدار، ملاط قیر، اندود گچی که رنگی بوده و برای پوشاندن کف یا تزیین ستون های چوبی به کار رفته است، چوب برای شاه تیرها و درها و ستون های کوچک، سنگ یا آهک سفید که از معدن های نزدیک می آوردند و آهک سیاه مرمرنما که از معدن های مجدآباد در چهل کیلومتری غرب تخت جمشید آورده می شد.

سنگ ها را در همان معدن نیم تراش می کردند و درگاه ها و ستون ها و زیرستون ها را در جای نصب، از بالا به پایین تمام تراش می دادند و قلم ها و تیشه ها و ابزارهای زبره تراشی و نرم تراشی متعدد را در مراحل مختلف به کار می گرفتند برای بالا کشیدن سنگ ها از داربست و قرقره و نیروی انسانی بهره می گرفتند.

برای روی هم گذاشتن سنگ‌ها ملاتی به کار برده نمی‌شده، بلکه دو سطح برهم چسبیده را چنان می‌تراشیده‌اند که صاف می‌شده و به خوبی روی یک دیگر سوار می‌گشته‌اند، فقط قسمت میانی دو سطح را زبره‌تراش باقی می‌گذارده‌اند تا هر دو سطح خوب به هم بچسبند.

 برای پیوستن سنگ‌ها، علائم زیادی به کار می‌برده‌اند مثلاً روی ستونی که می‌خواستند به پا کنند، چند علامت یکسان بر لبه قطعات مجاور هم، پیش از آن که بالا برده شوند، حک می‌کردند و این نقاط در سوار کردن قطعات بر روی هم می‌افتادند و خط دلخواه و طرح مورد نظر درست می‌شد.

 حتی عمل پیوستن به چند راه انجام می‌گرفت، یکی قفل و جفت بود، که قسمتی از یک تخته سنگ را برجسته ساخته و به همان نسبت یک گودی در تخته سنگ دیگر می‌کندند و دو سنگ را به هم می‌چسباندند، اما راهی که بیشتر مورد استفاده قرار می‌گرفت این بود که در دو سنگ مجاور دو گودی همانند و مرتبط می‌کندند و آن‌ها را با میله آهنی به هم بسته و روی آن سرب مذاب ریخته و صیقل می‌دادند، این بست‌ها به صورت دم چلچله‌ای، استوانه، قلمی و سرتبری ساخته می‌شدند.


بیشتر بدانید:سلامت روان را بشناسیم واز 5 تکنیک استفاده کنیم

 ویژگی پلکان‌های ورودی دروازهٔ ملل

ورود سکو، دو پلکان است که روبروی یکدیگر و در بخش شمال غربی مجموعه قرار دارند که همچون دستانی است که آرنج خویش را خم کرده و بر آن است تا مشتاقان خود را از زمین بلند بکند و در سینهٔ خود جای دهد این پلکان‌ها از هر طرف ۱۱۱ پلهٔ پهن و کوتاه به ارتفاع ۱۰ سانتیمتر دارند. 

و بر خلاف عقیدهٔ بسیاری از مورخین که مدعی بودند ارتفاع کم پله‌ها به خاطر این بوده که اسب‌ها نیز بتوانند از پله‌ها بالا بروند، پله‌ها را کوتاهتر از معمول ساخته‌اند تا راحتی و ابهت میهمانان که تصاویرشان با لباسهای فاخر و بلند بر دیوارهای تخت جمشید نقش بسته هنگام بالا رفتن حفظ شود.

 بالای پلکان‌ها، بنای ورودی تخت جمشید، دروازه بزرگ یا دروازهٔ خشایارشا یا دروازه ملل، قرار گرفته‌است ارتفاع این بنا ۱۰ متر است این بنا یک ورودی اصلی و دو خروجی داشته‌است که امروزه بقایای دروازه‌های آن برجاست. 

بر دروازهٔ غربی و شرقی طرح مردان بالدار و بر و طرح دو گاو سنگی با سر انسانی حجاری شده‌است این دروازه‌ها در قسمت فوقانی با شش کتیبهٔ میخی تزیین یافته‌اند این کتیبه‌ها پس از ذکر نام اهورامزدا به اختصار بیان می‌کند که هر چه بدیده زیباست، به خواست اهورامزد انجام پذیرفته‌است.

دو دروازه خروجی یکی رو به جنوب و دیگری رو به شرق قرار دارند و دروازه جنوبی رو به کاخ آپادانا، یا کاخ بزرگ بار، دارد.

وکاخ آپادانا در شمال و شرق دارای دو مجموعه پلکان است پلکان‌های شرقی این کاخ که از دو پلکان - یکی رو به شمال و یکی رو به جنوب - تشکیل شده‌اند، نقوش حجاری‌شده‌ای را در دیوار کنارهٔ خود دارندپلکان رو به شمال نقش‌هایی از فرماندهان عالی‌رتبهٔ نظامی مادی و پارسی دارد در حالی که گل‌های نیلوفر آبی را در دست دارند، حجاری شده‌است. 

 در جلوی فرماندهان نظامی افراد گارد جاویدان در حال ادای احترام دیده می‌شوند. در ردیف فوقانی همین دیواره، نقش افرادی در حالی که هدایایی به همراه دارند و به کاخ نزدیک می‌شوند، دیده می‌شود.

بر دیوارهٔ پلکان رو به جنوب تصاویری از نمایندگان کشورهای مختلف به همراه هدایایی که در دست دارند دیده می‌شودهر بخش از این حجاری اختصاص به یکی از ملل دارد که در شکل زیر مشخص شده‌اند : 

۱- مادی‌ها ۲- عیلامی‌ها ۳- پارت‌ها ۴- سغدی‌ها ۵- مصری‌ها ۶- باختری‌ها ۷- اهالی سیستان ۸- اهالی ارمنستان ۹- بابلی‌ها ۱۰- اهالی کلیکیه ۱۱- سکاهای کلاه‌تیزخود ۱۲- ایونی‌ها ۱۳- اهالی سمرقند ۱۴- فنیقی‌ها ۱۵- اهالی کاپادوکیه ۱۶- اهالی لیدی ۱۷- اراخوزی‌ها ۱۸- هندی‌ها ۱۹- اهالی مقدونیه ۲۰- اعراب ۲۱- آشوری‌ها ۲۲- لیبی‌ها ۲۳- اهالی حبشه


کاخ آپادانای داریوش 

کاخ آپادانا از قدیمی‌ترین کاخ‌های تخت جمشید است این کاخ که به فرمان داریوش بزرگ بنا شده‌است، برای برگزاری جشن‌های نوروزی و پذیرش نمایندگان کشورهای وابسته به حضور پادشاه استفاده می‌شده‌است.

این کاخ توسط پلکانی در قسمت جنوب غربی آن به کاخ تچرا یا کاخ آینه ارتباط می‌یابد کاخ آپادانا از ۷۲ ستون تشکیل شده‌است که در حال حاضر ۱۴ ستون آن پابرجاست ته ستونهای ایوان کاخ گرد ولی ته ستونهای داخل کاخ مربع شکل میباشد.

سنگ‌نگاره هدیه‌آوران لودیه‌ای که در حال حمل پیشکش‌های خود برای پادشاه هخامنشی هستند این سنگ‌نگاره در یکی از پلکان‌های کاخ آپادانای تخت جمشید سنگ‌تراشی شده‌است.

 این کاخ مربع شکل (۵/۶۰ متر * ۵/۶۰) است و ۶ ردیف ستون ۶ تایی سقف آن را با ارتفاعی بیش از ۲۰ متر نگهداری می‌کرده‌است. پس مجموع ستونهای سه ایوان آپادانا ۳۶)به اضافه ستونهای تالار ۷۲ عدد بوده و همین وضع در آپادانای داریوش در شوش هم یافته شده‌است که در حال حاضر از 72 ستون آن، تنها ۱۴ ستون آن پابرجاست ته ستونهای ایوان کاخ گرد ولی ته ستونهای داخل کاخ مربع شکل است.

 اریک اشمیت، حفار تخت‌جمشید این کاخ را عالی‌ترین، باشکوه‌ترین و وسیع‌ترین ساختمان‌های تخت‌جمشیدخوانده است.




کاخ آپادانا

کاخ آپادانا از قدیمی‌ترین کاخ‌های تخت جمشید است این کاخ که به فرمان داریوش بزرگ بنا شده‌است

بیشتر بدانید:چشم درد مبایل وکامپیوتر و8 کارمفیدبرای درمان


کاخ تچر (تچرا) تخت جمشید

تچر یا تچرا به معنای خانه زمستانی است این کاخ نیز به فرمان داریوش کبیر بنا شده و کاخ اختصاصی وی بوده‌است روی کتیبه‌ای آمده:من داریوش این تچر را ساختم همچنین از این کاخ به عنوان موزه خط نیز یاد می‌شود به علت آنکه از زمان هخامنشی تا دوران قاجار می‌توان کتیبه‌های گوناگونی از زبان پارسی را در این کاخ دید.

قسمت اصلی کاخ توسط داریوش بزرگ و ایوان و پلکان سنگی جنوبی توسط خشایارشا و پلکان سنگی غربی توسط اردشیر دوم بنا شده‌است.

این کاخ روی صفه‌ای به بلندی ۲٬۴ متر ساخته شده‌است مساحت کاخ ۲۹ در ۴۰ متر و اتاق مرکزی آن مربعی به ضلع پانزده متر است دوازده ستون در آن به کار رفته بوده‌است چارچوب درها با نقش برجسته‌هایی تزیین شده‌است که پادشاه و دو ملازمش را به تصویر می‌کشد که یکی سایه بان و دیگری شال حمل می‌کند. 

نقش برجسته‌های راه پله‌ای دیگر، خدمتکاران را در حال بردن حیوانات و ظرف‌های سرپوشیده برای برپایی ضیافت نشان می‌دهند قرنیزهای گچبری شده از روی نمونهٔ مصری و سنگ‌هایی که مانند آیینه صیقل یافته‌اند، از جملهٔ بخش‌های استثنایی این بنا هستند احتمالاً در جنوب کاخ داریوش باغی وجود داشته‌است.

این کاخ یک موزه خط به شمار می‌رود از پارسی باستان گرفته در این کاخ کتیبه وجود دارد تا خطوط پهلوی بالای ستون‌ها از نمای جلویی‌های مصری استفاده شده‌است قسمت اصلی کاخ توسط داریوش بزرگ و ایوان و پلکان سنگی جنوبی توسط خشایار شاه و پلکان سنگی غربی توسط اردشیر دوم بنا شده‌است.

 پلکان دو طرفه در جنوب بنا، ساخته‌اند که از دو سوی به ایوان جنوبی می‌رسد و بر بدنه آن‌ها نقش افرادی که بره، خوراکی یا ظروف آشپزخانه در دست دارند کنده شده‌است این افراد را یک در میان در جامه پارسی و مادی اهل ماد نشان داده‌اند.

 پارسیان کلاه شیاردار استوانه‌ای معمول خود را به سر ندارند، بلکه شالی به دور سر و گردن پیچیده‌اند که چانه‌هایشان را می‌پوشاند برخی از این افراد ریش و سبیل دارند اما تعدادی بی ریش و سبیل نشان داده شده‌اند که احتمالاً خواجگان درباری هستند.

 معمولاً این افراد را خدمتگزاران می‌خوانند، اما چون حمل بره و حیوانات دیگر به داخل کاخ شاهی چندان مناسبتی ندارد، شاید بتوان برخی از آن‌ها را مغانی دانست که بره قربانی را حمل می‌کنند بر بدنه جبهه جنوبی سکوی کاخ، یعنی بر دیواره جنوبی پلکان توامان، مجلسی مرکب از چند صحنه، نقش کرده‌اند.

 در مرکز، حلقه بالدار یا فر ایرانی را می‌بینیم که دو ابوالهول در دو سویش نشسته و دستی را به علامت احترام به سوی آن بلند کرده‌اند و پشت سر هر یک ردیفی از درختان نخل نمایان است، زیر این صحنه دو گروه سرباز کمان‌دار نیزه‌ور در جامه پارسی، یعنی کلاه ترک‌دار استوانه‌ای، دامن و قبای چین‌دار و کفش سه‌بندی، مقابل همدیگر صف بسته‌اند و سنگ نوشته‌ای را پاس می‌دارند که به نام خشایارشا و به خط و زبان فارسی باستان نوشته شده‌است.




کاخ تچر تخت جمشید

تچر  این کاخ نیز به فرمان داریوش کبیر بنا شده و کاخ اختصاصی وی بوده‌است

بیشتر بدانید:مخازن گازی شیلی ومتراکم نامتعارف در ایران و جهان

کاخ هدیش خشایارشاه

این کاخ که کاخ خصوصی خشایارشا بوده‌است در مرتفع‌ترین قسمت صفهٔ تخت جمشید قرار دارد این کاخ از طریق دو مجموعه پلکان به کاخ ملکه ارتباط دارد.

احتمال می‌رود آتش‌سوزی از این مکان شروع شده باشد به خاطر نفرتی که آتنی‌ها از خشایارشا داشتند به خاطر به آتش کشیده شدن آتن به دست وی رنگ زرد سنگ‌ها نشان دهنده تمام شدن آب درون سنگ‌ها به خاطر حرارت است. اینجا مکان کوچکی بوده ۶*۶ ستون قرار داشته‌است به خاطر ویرانی شدید اطلاعات زیادی در مورد این کاخ در دسترس نیست خیلی‌ها از اینجا به عنوان کاخ مرموز نام برده‌اند.

هدیش به معنای جای بلند است و چون خشایارشا نام زن دوم او هدیش بوده‌است نام کاخ خود را هدیش می‌گذارد این کاخ در جنوبی‌ترین قسمت صفه قرار دارد و قسمت‌های زیادی از کف از خود کوه‌است.

کاخ هدیش یا کاخ اختصاصی خشایارشا در شرق کاخ ه در کوشک شاهی تخت‌جمشید قرار دارد در یک کتیبه این بنا را هدیش خوانده اما در نبشته‌ای دیگر، آن را تچر نامیده‌است کاخ هدیش بر سینه سنگ و در جنوب صفه ساخته شده و کف آن نسبت به سطح دشت نزدیک به ۱۸ متر بلندتر است.

 محور طولی کاخ، غربی–شرقی بوده و مساحت آن تقریباً ۲۵۵۰ متر مربع ۴۰ در ۵۵ متر است یک پلکان دو طرفه در سمت غرب و یکی دیگر در سمت شمال شرقی، آن را به ترتیب به حیاط کاخ تچر و حیاط کاخ سه در می‌پیوندد.

در سرتاسر جنوب کاخ، بالا خانه یا ایوانی با لبه کنگره‌دار موجود است که که از دو طرف شرق و غرب توسط پلکان‌های باریکی به درون قسمت غربی حرمسرا راه داشته‌است پلکان غربی هنوز موجود است اما پلکان شرقی که آجری بوده، از میان رفته‌است .

 قسمت اعظم کاخ را یک تالار مرکزی مربع شکل شامل شش ردیف ستون ۶ تایی تشکیل می‌داده‌است در شمال این تالار ایوانی ۱۲ ستونی دو ردیف ۶ تایی وجود داشته که توسط دو درگاه بزرگ به تالار راه می‌یافته و یک در دیگر، تالار را به بالا خانه باریک جنوبی می‌پیوسته‌است.

 در دو جانب شرقی و غربی تالار، دو دستگاه ساختمان، مرکب از اتاق نگهبانان، اتاق چهار ستونی، کفش کن و برج محافظ وجود داشته و پلکان شمال شرقی، را به کفش کن شرقی هدایت می‌کرده‌است بر درگاه‌های بزرگ، نقش خشایارشا، با تاج صاف بی کنگره دیده می‌شود اسکندر مقدونی به تلافی از خشایار شاه که معبدی در شهر آتن را به آتش کشیده بود آتش زدن تخت جمشید را از این کاخ شروع کرده‌است.




کاخ هدیش تخت جمشید

این کاخ که کاخ خصوصی خشایارشا بوده‌است در مرتفع‌ترین قسمت صفهٔ تخت جمشید قرار دارد

بیشتر بدانید:پرچم بزرگترین وپایدارترین اختراع بشر


کاخ ملکه خشایارشاه 

این کاخ توسط خشایارشا ساخته شده‌است و به نسبت سایر بناها در ارتفاع پایین‌تری قرار گرفته‌است بخشی از این کاخ در سال ۱۹۳۱ توسط شرق‌شناس مشهور، پروفسور ارنست امیل هرتزفلد، خاکبرداری و از نو تجدیدبنا شد و امروزه به عنوان موزه و ادارهٔ مرکزی تأسیسات تخت جمشید مورد استفاده قرار گرفته‌است.

موزه تخت جمشید قسمت غربی كاخ خشیارشا است و در غرب خزانه واقع شده است این بنا در سال ۱۹۳۱ توسط شرق‌شناس مشهور، پرفسور ارنست امیل هرتزفلد، خاکبرداری و از نو تجدید بنا شد و اکنون موزه و كتابخانه و محل اداری است.

و کاخ ملکه که در بخش پلکانهای جنوبی کاخ هدیش قرار دارد، به دلیل وجود اتاق ها و حیاطهای اختصاصی کاخ ملکه یا حرمسرای پادشاه نام دارد.

بر درگاههای این کاخ که بخش اعظمش در آتش اسکندر مقدونی سوخت، نقشهایی از ورود پادشاه به همراه خدمه خواجه به تالار مرکزی و نیز صحنه نبرد پادشاه یا هیولایی افسانه ای حک شده است این کاخ اکنون به موزه تخت جمشید تبدیل شده است دو کتیبه جانشینی و دیوان خشایارشا که از این کاخ کشف شده بود، در موزه ایران باستان قرار دارد.


کاخ ه تخت جمشید 

کاخ ه یا کاخ اچ یکی از کاخ‌های تخت جمشید است که در جنوب‌غربی تخت‌گاه و در غرب کاخ هدیش قرار گرفته‌است پلکان منقوشی که از دو جانب به این کاخ راهبر است، اکنون حالتی نیمه ویران داردپلکان اصلی به گواهی قطعه مکتوبی که از آن به جای مانده، به بنایی تعلق دارد که خشایارشا آغاز و اردشیر یکم آن را تمام کرده‌است.

یکی دیگراز بقایای موجود در تخت جمشید، کاخ ه یا همان کاخ H است، که براساس کتیبه ی نگاشته شده بر قسمتی از این کاخ متعلق به اردشیر یکم می باشد که در جنوب غربی تخت جمشید و در غرب کاخ هدیش کاخ منتسب به خشایارشا قرار دارد.

 در این کتیبه مانند دیگر سنگ نوشته متعلق به شاهان هخامنشی مانند کتیبه های متعلق به داریوش کبیر و خشایارشا، اردشیر یکم با سپاس از اهورامزدا از آفرینش زمین، مردم، شادیِ مردم و پادشاهی اش، آغاز ساخت این کاخ را در دوران خشایارشا اعلام می کند که به دستان او پایان می یابد.

این کاخ هم دارای پلکانی هایی بوده امروز ویرانه ای از آنها بر جای مانده اند، اما بخش هایی از نقوش سنگ تراشی شده ی هخامنشی هنوز در قسمت های مختلف ویران شده ی کاخ ه وجود دارد. البته طی تحقیقاتی که توسط باستان شناسان حاضر در تخت جمشید صورت گرفته، پلکان اصلی این کاخ را یکی از باشکوه ترین و پر نقش ترین پلکان های تخت جمشید می دانند با این وجود، گردشگران در مجموعه تخت جمشید در کدام با توجه به پیش فرض های ذهنی شان برداشت ها و درک متفاوتی از مجموعه تخت جمشید خواهند داشت.


کاخ سه‌در اردشیر 

کاخ سه‌در، تالار شورا، دروازه شاهان، سه‌دروازه، سه دری یا کاخ مرکزی، در مرکز کوشک شاهی تخت‌جمشید قرار دارد این کاخ توسط سه درگاه و چند راهرو به کاخ‌های دیگر راه می‌یابد و از این جهت آن را کاخ مرکزی یا سه دری نیز می‌خوانند.

 چون بر پلکان‌های این کاخ، نجیب‌زادگان پارسی را نقش کرده‌اند که به حالتی دوستانه و غیررسمی، برای ملاقات فرمانروا می‌روند و نیز به سبب نوع کاربری و موقعیت کاخ، گاهی آن را تالار شورا نیز نامیده‌اند. پیشتر بنای این کاخ را به داریوش بزرگ نسبت می‌دادند، اما دلایلی در درست است که ساخت کامل آن به وسیله اردشیر یکم صورت گرفته بوده‌است.

ساختمان کاخ طرحی نسبتاً چهار گوش دارد در میان بنا، تالار مرکزی مربع شکلی به اندازه ضلع ۱۵٫۵ متر واقع است که سقفش بر چهار ستون سترگ استوار می‌باشددر دیوار شرقی این تالار، درگاه ورودی و اصلی وجود دارد و شاه از اینجا به درون وارد می‌شده‌است.

 دو درگاه دیگر به قرینه در دیوار جنوبی و شمالی جای دارند درگاه شرقی به اتاقی بزرگ و باریک، موازی با تالاری باز می‌شده‌است که اتاقک کوچکی در جنوب آن و کفش کنی هم اندازه آن، در شمال وجود داشته‌است از این کفش کن، پلکانی با ده پله هر پله با ۱۰ سانتی‌متر ارتفاع به درون سرپله‌ای می‌رفته که خود از راه پلکانی ۲۸ پله، هر یکی به ارتفاع ۱۰ سانتی‌متر، به داخل اتاق کوچکی در شمال غربی یعنی قسمت خدمه حرمسرای خشایارشا، راه می‌برده‌است و سپس از طریق درگاه شرقی این اتاق کوچک، به اتاق دیگری راه می‌یافته که پلکانی سنگی، آن را به دالان جنوبی کاخ صد ستون متصل می‌کرده‌است.

 امروز اتاق‌های شرقی کاخ سه دروازه از میان رفته و فقط قسمتی از پلکان شمال غرب حرمسرا موجود است که این محوطه را به حیاط آپادانا متصل می‌سازد.

پلکان دالان جنوبی کاخ صد ستون نیز هنوز به جا مانده‌است درگاه شمالی کاخ سه‌در به ایوان دو ستونی باز می‌شده که توسط دو پلکان جانبی و منقش، به محوطه جنوبی حیاط آپادانا وصل گردیده‌است در دیوار غربی این ایوان، دهلیزی تعبیه کرده بوده‌اند که با چند پله سنگی به محوطه جنوب کاخ آپادانا و خود تالار آپادانا راه داشته‌است.

 درگاه جنوبی هم به ایوانی دو ستونی باز می‌شده که در طرف جنوبی اش یک حیاط خلوت واقع بوده‌است خود این حیاط توسط پلکان منقش کوچکی به یک اتاق سر پله و سپس به حیاط شرقی کاخ خشایارشا، معروف به هدیش، متصل بوده‌است.

 ایوان غربی توسط دو درگاه به اتاق‌های محوطه غربی کاخ سه‌در، که شامل چند تالار دو یا چهار ستونی و تعدادی اتاق بلند و پاسدارخانه مانند بوده، راه می‌یافته‌است همه کاخ توسط خیابانی از کاخ ج جدا بوده‌است.


کاخ صدستون اردشیر

وسعت این کاخ در حدود ۴۶۰۰۰ فوت مربع حدود ۴۳۰۰ متر مربع است و سقف آن به‌وسیلهٔ صد ستون که هر کدام ۱۴ متر ارتفاع داشته‌اند، بالا نگه داشته می‌شده‌استاحتمالا بنای کاخ در حدود ۴۷۰ ق . م آغاز و حدود ۴۵۰ ق . م تمام شده است .

 دیوارهای تالار ، ازاره ای از سنگ سیاه مرمر به ارتفاع ۴۰ سانتی متر داشته است در هر یک از دیوارها دو دریچه سنگی و نه تاقچه درست کرده بودند مگر در دیوار شمالی که فقط دو تاقچه ( در دو گوشه ) و در عوض پنج دریچه سنگی داشته است . 

ده ردیف ستون – هر ردیف ده تا – سقف بنا را بر پای می داشته اند  زیر ستون ها همه زنگوله‌ای بوته دار و قلمه ستون ها استوانه ای شیار دار و مکلل به گل و بوته های مرکب و مظهر درخت نخل بوده است  بر روی ستون های گاو دو سر گذارده بودند  بنابر تحقیقات تیلیا و همسرش ارتفاع ستون ها به ۱۴ متر می رسیده است از همه سر ستون های تالار تنها دو عدد بسیار زیبا و درخشان آن باقی مانده بود که آنها را در دهه ۱۹۳۰ م. به شیکاگو برده‌اند.

دو درگاه جنوبی به دالان بلند و درازی باز می‌شده‌اند که در گوشه‌ی غربی به یک اتاقک می‌پیوسته است و از این اتاق با پلکانی کوچک به قسمت شمالی حرمسرا و از آنجا به کاخ سه دری راه می‌یافته‌اند و با پلکان دیگری به دالان غربی تالار می‌رسیده‌اند. 

خود این دالان توسط درگاه پله‌داری به جنوب حیاط آپادانا وصل می‌گردیده است دو درگاه شرقی به صندوق‌خانه‌ها و یا یک دالان مرکب متصل بوده‌اند اما درگاه‌های شمالی به ایوانی بزرگ که دو ردیف هشت تایی ستون داشته، باز می‌شده است این ستون درست مانند ستون‌های تالار بوده‌ان، ولی سرستون انسان دوسر داشته‌اند یعنی مانند سرستونهای ایوان شمالی کاخ سه دری بوده‌اند این مطلب می‌رساند که هر دو بنا متعلق به یک دوره یعنی زمان اردشیر یکم بوده‌اند.

 در دو طرف ایوان، دو اتاق برای سربازان ساخته بودند و بر درگاه آْنها، نقش سربازانی با نیزه و سپر نئین کنده بودند که روی به درون ایوان دارندبر جرز گوشه‌ی شمال غربی این اتاقها سر و گردن دو گاو ساخته‌اند.

 در سرتاسر ایوان و تالار آثار سوختگی شدید و مهیبی که هدیه‌ی اسکندر به ایرانیان بود بچشم می‌خورد گذشتگان بقایای اشیاء سوخته و خاکستر چوب سدر متعلق به سقف را یافته‌اند و بدین سبب شکی نمانده است که کاخهای تخت جمشید را آتش ویران کرده است.





کاخ صدستون تخت جمشید

وسعت این کاخ در حدود ۴۶۰۰۰ فوت مربع است و سقف آن به‌وسیلهٔ صد ستون که هر کدام ۱۴ متر ارتفاع دارندبالا نگه داشته می شود


بیشتر بدانید:چیزی های که درباره زمین نمیدانید

کاخ شورا داریوش

به این مکان کاخ شورا یا تالار مرکزی می‌گویند احتمالاً شاه در اینجا با بزرگان به بحث و مشورت می‌پرداخته‌است با توجه به نقوش حجاری شده، از یکی از دروازه‌ها شاه وارد می‌شده و از دو دروازه دیگر خارج می‌شده‌است به این دلیل به این‌جا کاخ شورا می‌گویند که در اینجا دو سرستون انسان وجود داشته که جاهای دیگری نیست و سر انسان سمبل تفکر است.

کاخ شورا در انتهای جنوبی حیاطی میان تالار صدستون یا تخت و پلکان آپادانا واقع است بنا روی صفه‌ای به بلندای ۶۰/۲ متر نسبت به کف حیاط ساخته شده است و از تالار صدستون بالاتر است ارتباط میان کاخ شورا با کاخ آپادانا و مفهوم مشترک نقوش پلکان‌های دو ساختمان مزبور نشان‌دهنده این امر است که آغاز ساخت هر دو بنا همزمان و در دوره داریوش کبیر بوده است.

پیش از آنکه هرتسفلد، کار حفاری در این بنا را آغاز کند، سه درگاه حجاری شده آن از زیر خاک قابل رویت بودند؛ به همین دلیل هرتسفلد در همان زمان آن را «تری پیلون» یا «سه درگاه» نامید؛ ولی پس از کشف نقوش برجسته بزرگان که از راه پله اصلی بالا می‌روند و مرکزیت ساختمان باعث شد تا آن را محل تجمع بزرگان کشور بدانند و نام کاخ شورا بر آن اطلاق شود این کاخ کاملا مربع و اندازه هر ضلع آن ۴۶/۱۵ متر است. دیوارهای آن از خشت بوده که بر شالوده‌ای از سنگ بنا شده است.


ساختمان خزانهٔ شاهنشاهی داریوش 

این مجموعه مشتمل بر یک تالار ۹۹ ستونی، یک تالار صد ستونی، تعدادی سالن، اتاق و دو حیاط خلوت است مجموعه ساختمان‌های خزانه توسط حصاری ضخیم و خیابانی پهن از مابقی قسمت‌ها جدا می‌شده‌است بر اساس روایت مورخین یونان باستان پس از سقوط تخت جمشید اسکندر طلا، نقره و اشیای قیمتی خزانه تخت جمشید را که بزرگترین خزانه هخامنشیان بوده‌است با سه هزار شتر و تعداد زیادی اسب و قاطر به محل دیگری انتقال داده‌است.

 خزانه به فرمان داریوش بزرگ بنا شد و خشایارشا در آن اصلاحاتی به عمل آورده‌است اکثر ظروف، مجسمه‌ها و به خصوص هشت لوح سنگی معروف خشایارشا از این محل به دست آمده‌است در حفاری‌های علمی گذشته در این محل نیز تعداد زیادی الواح گلی به خط میخی و زبان عیلامی مربوط به دستمزد کارگران به دست آمده‌است.

مجلس بارعام شاهی که در همین محل کشف شده، خشایارشا  را نشان می‌دهد که با لباس تمام رسمی بر تخت نشسته‌است عصای شاهی را در دست راست و گل نیلوفر آبی (لوتوس) را که نشانهٔ شاهان هخامنشی است به دست چپ گرفته‌است.

 پشت سر شاه ولیعهد با گل نیلوفر آبی در دست چپ ایستاده و دست راست خود را باحالت احترام بالا نگاه داشته‌است سپس یکی از مقامات دربار و بعد از او اسلحه‌دار شاه ایستاده‌اند در مقابل شاه دو عودسوز قرار دارند و رئیس تشریفات به حالت احترام گزارش می‌دهد مراسم زیر یک شادروان چادر سلطنتی انجام می‌گرفته که در اطراف آن چهار نگهبان حضور دارند بر اساس تحقیقات به عمل آمده جایگاه اصلی این نقش، بخش مرکزی پلکان آپادانا بوده‌است.

ساختمان خزانه در قمست جنوب شرقی تخت­ جمشید قرار گرفته و مجموعه­ای از بناهاست که با دیوراهای قطور و دو خیابان، کاملاً از قسمت­های دیگر مجزا است این بنا در زمان داریوش ساخته و در دوران خشایارشاه و اردشیر اول تغییراتی در آن داده شده است کاخ ۹ تالار کوچک و بزرگ داشته که کوچک­ترین آنها ۴ ستون و بزرگترین آنها ۹۹ و ۱۰۰ ستون داشته­اند در این کاخ سنک نگاره­ای معروف وجود دارد که مجلس بارعام شاه را نشان می­دهند.


سنگ‌نگارهای (پیشکش آوران )تخت جمشید

سنگ‌نگارهای در تخت جمشید که نمادی از نوروز زرتشتیان را نشان می‌دهد در اعتدال بهاری در روز نخست نوروز، نیرو و توان شیر و گاو در حال نبرد برابر است شیر نماد خورشید و گاو نماد زمین است.

در سنگ‌نگاره‌های تخت‌جمشید هیچ‌کس را نمی‌توان در حالت خضوع یا سرافکنده دید و نمایندگان ملل نه به عنوان شکست خوردگان یا برده بلکه همه به‌طور یکسان عضو جامعه بزرگ جهانی هستند و همه ملل از مادها تا هندی‌ها، تونسی‌ها، آفریقایی‌ها و یونانیان همه به صورت شخصیت مستقل و متکی به خود نقش شده‌اند.

در سنگ نگارهای تخت‌جمشید فاصله هر ملت به وسیلهٔ یک درخت سرو، که درخت مقدس می‌باشد، جدا شده‌است درجه‌بندی نمایندگان ملل بر پایه فرهنگ و سابقه یا دوری و نزدیکی آنهاست مانند مادها، ایلامیها، خوزیها، بابلیها، آشوریان.

راهنمای ملل، پارسی و مادی یا ایلامی است که دست در دست ملل دیگر جهت راهنمایی مهمانان مشخص شده‌است و مردم همه ملل آزاد بودند تا از لباس، فرهنگ و زبان خود استفاده نمایند در صف نمایندگان و در کل تخت جمشید هیچ‌کس سوار بر اسب نیست، هیچ‌گونه سعی در برتر نشان دادن یا تفاخر پارسی‌ها نسبت به ملل دیگر را نمی‌توان دید.

نمایندگان ملل دستهایشان را به نشانه دوستی به طرف همدیگر دراز کرده‌اند داشتن عصا نشان از مقام و درجه عالی‌است، کلاه شیاردار بلند نشانهٔ مقام ارتشی و کلاه بلند ساده نشانه از بزرگی و کلاه استوانه کوتاه نشانه از کارمند درباری و گارد سلطنتی و خدمتگزاران می‌باشد.

نگ‌نگاره پیشکش‌آورانس تخت جمشید طرح سنگ نگاره‌ای است که در قسمت‌های مختلف کاخ‌های هخامنشیان در تخت جمشید دیده می‌شود این طرح، پیشکش‌آورانی را نمایش می‌دهد که هر کدام با حمل یک تحفه از پلکانی بالا می‌روند.

 از این طرح در کاخ هدیش کاخ اختصاصی خشایارشا شاه و کاخ تچر کاخ اختصاصی داریوش بزرگ استفاده شده‌است یکی از ویژگی‌های منحصربه‌فرد سنگ‌تراشی و معماری هخامنشیان، تخته سنگ‌های تراشیده و حکاکی شده‌ای است که در دیواره پله-گذرهایی که به سمت تالارها و کاخ‌های جشن و مراسم منتهی می‌شوند، قرار دارند.

سنگ‌نگارهٔ هدایای نمایندگان ۲۳ کشور در بدنه پلکان آپادانا از سمت راست به شرح زیر است:

ردیف بالا

۱نه تن نماینده مادی: هدیه آن‌ها گلدان و دستبند و ...

۲-شش تن نماینده خوزی: هدیه آن‌ها کمان، دشنه، شیر

۳-چهار تن نماینده هراتی: هدیه آن‌ها شتر دوکوهان، پوست شیر

۴-چهار تن نماینده رخج هیرمند، افغانستان، قندهار: هدیه آن‌ها ظروف، شتر

۵-شش تن نماینده اهالی مصری: هدیه آن‌ها پارچه، گاو

۶چهار تن نماینده اهالی پارتی: هدیه آن‌ها کاسه، جام، شتر دوکوهان

۷پنج تن نماینده اهالی اسگارتا جنوب پارت و مغرب سیستان: هدیه آن‌ها لباس، اسب]

ردیف وسط

۸سه تن نماینده اهالی ارمنی: هدیه آن‌ها اسب، ظروف

۹شش تن نماینده بابلی: هدیه آن‌ها پارچه، گاو کوهان‌دار

۱۰هفت تن نماینده کیلیکه آسیای صغیر: هدیه آن‌ها ظروف و قوچ

۱۱شش تن نماینده سکائی: هدیه آن‌ها اسب و دستنبد و پارچه

۱۲-یونانی‌ها

۱۳-سمرقندی‌ها

ردیف پائین

۱۴شش تن نماینده فینیقیه: هدیه آن‌ها جام، پیاله، دستنبد زرین، ارابه

۱۵پنج تن نماینده کاپادوکیه: هدیه آن‌ها اسب قوی پیکر و لباس

۱۶هشت تن نماینده یونانیان آسیا: هدیه آن‌ها پیاله‌های زرین و پارچه

۱۷چهار تن نماینده بلخ: هدیه آنهاکاسه‌های زرین، شتر دوکوهان

۱۸پنج تن نماینده هندی: هدیه آن‌ها قاطر، نیزه

نمایندگان بر بدنهٔ شیب پلکان که به طرف بالا می‌رود

۱۹چهار تن نماینده ترکیه و مقدونیه: هدیه آن‌ها سپر، نیزه، اسب

۲۰سه تن نماینده اعراب‌های بادیه‌نشین شامات و بین‌النهرین: هدیهٔ آن‌ها پارچه، خنجر، شتر یک‌کوهان

۲۱چهار تن نماینده زرنگ‌ها سرزمین سیستان: هدیه آن‌ها نیزه، سپر، گاو

۲۲سه تن نماینده لیبی‌ها: هدیه آن‌ها نیزه، بز شاخ‌دار، ارابه

۲۳- سه تن نماینده حبشی‌ها: هدیه آن‌ها عاج و حیوانی شبیه به زرافه


بیشتر بدانید:روشهایی ساده برای تقویت مغز

سنگ‌نبشته‌های داریوش بزرگ در تخت جمشید

کتیبه‌های پی‌بنای کاخ آپادانا تخت جمشید، سنگ‌نبشته پی‌بنای دیوار جنوبی تخت جمشید، سنگ‌نبشته یکم پارسی باستان پی‌بنای دیوار جنوبی تخت جمشید، سنگ‌نبشته دوم پارسی باستان پی‌بنای دیوار جنوبی تخت جمشید، سنگ‌نبشته بابلی پی‌بنای دیوار جنوبی تخت جمشید، سنگ‌نبشته ایلامی پی‌بنای دیوار جنوبی تخت جمشید، سنگ‌نبشته پنجره کاخ تچر و سنگ‌نبشته درگاه کاخ تچر.

شش رَج به سه زبان چندین بار روی چهارچوب‌های اندرونی کاخ داریوش، بالای نگاره‌های داریوش و همراهانش آمده‌است داریوش شاه بزرگ، شاه شاهان، شاه کشورها، پسر ویشتاسپ هخامنشی، کسی که این کاخ را ساخت

یک رَج به سه زبان روی پوشاک داریوش؛ هم‌اکنون در بخش نشان‌های نسک‌خانهٔ میهنی پاریس نهاده‌است داریوش شاه بزرگ، پسر ویشتاسب هخامنشی

رَج به سه زبان، هجده بار روی رخبام پنجرهٔ همان اندرونی کاخ داریوش بسامد شده‌است رخبام پنجره سنگی ساخته شده در کاخ داریوش شاه

بیست و چهار رَج تنها به زبان پارسی باستان، روی دیوار جنوبی کاخ داریوش 

۰۱ اهورامزدای بزرگ، بزرگ‌ترینِ بغان، او داریوش شاه را آفرید، او شهریاری را به او ارزانی داشت؛ بخواست اهورامزدا داریوش شاه است. 

۰۲ داریوش شاه گوید: این کشور پارس که اهورامزدا به من ارزانی داشت، زیبا، دارنده اسبان خوب، دارندهٔ مردان خوب، به خواست اهورامزدا و نیز من داریوش شاه، از دیگری نمی‌ترسد.

 ۰۳ داریوش شاه گوید: اهورامزدا مرا یاری کند، با بغان خاندان شاهی و این کشور را اهورامزدا از دشمن، از خشک‌سالی، از دروغ بپاید! به این کشور نه دشمن، نه خشک‌سالی، نه دروغ بیاید؛ این را من چون بخشایشی از اهورامزدا با بغان خاندان شاهی درخواست می‌کنم. باشد که این نیکی را اهورامزدا با بغان خاندان شاهی به من بدهد.

به زبانهای ایلامی و اکدی هر کدام بیست و چهار رَج نوشتهٔ پارسی باستان ندارد

. ۰۱ من داریوش شاه بزرگ، شاه شاهان، شاه کشورهای بسیار، پسر ویشتاسپ هخامنشی هستم.

 ۰۲ داریوش شاه گوید: به خواست اهورامزدا این‌ها هستند کشورهایی که من افزون بر مردم پارسی، از آنِ خود کردم، که از من ترسیدند و به من باژ دادند: ایلام، ماد، بابل، ارابایه، آشور، مسر، ارمنیه، کبدوکیه، سارد، ایونی‌هایی خشکی و آن‌ها که کنار دریا هستند، و کشورهایی که آن سوی دریا هستند، اسَگرتیا، پارت، زرنگ، هرات، بلخ، سغد، خوارزم، ثتگوش، رخج، سند، گندار، سَکَ، مَکَ. 

۰۳ داریوش شاه گوید: اگر اینگونه بیندیشی از دیگری نترسم این مردم پارس را بپای؛ اگر مردم پارس پاییده شوند، از این پس شادی پیوسته به دست اهورا بر این خاندان فرو خواهد رسید.

سه زبانه، پارسی باستان ده رَج، ایلامی هفت رَج و اکدی هشت رَج، روی دو لوح طلایی و دو لوح سیمین که هم‌اکنون در تهران نگه‌داری می‌شوند.

 ۰۱ داریوش شاه بزرگ، شاه شاهان، شاه کشورها، پسر ویشتاسپ هخامنشی.

 ۰۲ داریوش شاه گوید: این است شهریاری که من دارم، از سکاهای آن سوی سغد، از آن جا تا کوش (اتیوپی)، از هند، از آن جا تا سارد، که آن را اهورامزدا، بزرگ‌ترینِ بغان بر من ارزانی داشت. اهورامزدا مرا و خاندان مرا بپاید.

سه زبانه هر زبان یک رَج، روی دست‌گیرهٔ دری از سنگ لاجورد ساختگی. دست‌گیرهٔ در از سنگ گران‌بهایی ساخته شده در کاخ داریوش شاه

دو کتیبه کوچک تنها به معرفی داریوش اختصاص دارد و کتیبه بزرگ‌تر ۱۲ سطر دارد که نشان‌دهنده این است که این کانال به دستور داریوش حفر شده به غیر ‌از حفر کانال سوئز، او در این سرزمین به تعمیر و ایجاد بناهای مذهبی نیز همت گماشت.

 از جمله این بناها باید از معبد «آمُن» نام برد که درآن زمان در هیبس در واحه‌ای به نام خرقه در جنوب غربی تِب که اکنون لکسور نامیده می‌شود، بنا شدبا مقایسه طرح این معبد با کاخ تخت جمشید متوجه شباهت‌های غیر‌قابل انکاری می‌شویم در مصر کتیبه‌های متعددی‌یافت شده است که حکایت از فعالیت‌های داریوش در این سرزمین می‌کند.


سنگ‌نبشته‌های خشایارشا در تخت جمشید

 سنگ‌نبشته پارسی باستان پلکان کاخ آپادانای تخت جمشید، سنگ‌نبشته ایلامی و بابلی پلکان کاخ آپادانای تخت جمشید، سنگ‌نبشته کاخ دروازه کشورها و سنگ‌نبشته ایوان کاخ تچر.

در این کتیبه کاخ به نام هدیش نامیده شده و این امر نشان می­دهد که هدیش و تچر نام­هایی عمومی است برای اطـلاق به کاخ و محل استقرار. خشایارشاه در کتیبه­اش در ورودی کاخ تچر می­گوید: من خشایارشاه، شاه بزرگ، شاه شاهان، شاه کشورهایی که ملت­های بسیار گوناگون دارد، شاه این سرزمین بزرگ، دور و پهناور، پسر داریوش شاه هخامنشی. خشایارشاه، شاه بزرگ می­گوید:  این هدیش را داریوش شاه، پدر من ساخت.


کتیبه اردشیر یکم (خدای بزرگ اهورا مزدا)

خدای بزرگ اهورامزدا است، که این زمین را آفرید، که آن آسمان را آفرید، که آدم را آفرید، که شادی را برای آدم آفرید، که خشایارشا را شاه کرد، یک شاه از بسیاری٬یک فرمان‌دار از بسیاری.

من خشایارشا، شاه بزرگ، شاه شاهان، شاه سرزمین‌های دارندهٔ همه گونه مردم، شاه در این زمینِ بزرگِ دور و دراز پسر داریوش شاه هخامنشی.

شاه خشایارشا گوید: به خواست اهورامزدا این دالانِ همه کشورها را من ساختم. بسیار (ساختمان) خوب دیگر در این شهرپارس ساخته شد، که من ساختم و پدر من ساخت هر بنایی که زیبا دیده می‌شود ٬آن همه را بخواست اهورامزدا ساختیم.

شاه خشایارشا گوید: اهورامزدا مرا و شهریاری مرا بپاید و آنچه را که به دست من ساخته شده و آنچه را که به دست پدر من ساخته شده، آن را اهورامزدا بپاید.

شاه خشایارشا گوید: داریوش را پسران دیگری بودند، ولی چنان‌که اهورامزدا را کام بود، داریوش، پدر من، پس از خود، مرا بزرگ‌ترین کردهنگامی که پدر من داریوش از تخت کنار رفت، به خواست اهورامزدا من بر جای‌گاه پدر شاه شدم. هنگامی که من شاه شدم، بسیار ساختمان‌های والا ساختم آنچه را که به دست پدرم ساخته شده بود، من آن را پاییدم و ساختمان دیگری افزودم آنچه را که من ساختم و آنچه که پدرم ساخت آن همه را به خواست اهورامزدا ساختیم.

شاه خشایارشا گوید: پدر من داریوش بود؛ پدر داریوش ویشتاسب نامی بود. پدر ویشتاسب آرشام نامی بود. هم ویشتاسب و هم آرشام هر دو در آن هنگام زنده بودند، اهورامزدا را چنین کام بود، داریوش، پدر من، او را در این زمین شاه کرد زمانی که داریوش شاه شد، او بسیار ساختمان‌های والا ساخت.

کتیبه اردشیر در تخت جمشید که به دو زبان پارسی باستان و اکدی است، متن پارسی باستان آن یازده سطر است و مشتمل بر ستایش اهورامزدا، معرفی شاه، شرح بنایی که خشایارشا آغاز کرده بود و به وسیله اردشیر به پایان رسید، است. فعالیت سازندگی اردشیر شامل کامل کردن عمارت سریر عمارت ۱۰۰ ستونه پروژه پرسپولیس بود که توسط پدرش آغاز شد.

 سنگ نبشته پارسی باستان و اکدی بر روی سنگ مرمر پیدا شده که این حقیقت را ثبت کرده‌است کتیبه کوچکی به زبان پارسی باستان، در چندین بشقاب نقره‌ای یافت شده‌است.

 قصر شوش آپادانا ساخته داریوش اول، طی دوران حکومت اردشیر سوزانیده شد، که قسمت کوچک‌تری در قسمت جنوبی شهر را برافراشته کردلوح‌ها موید ادامه کارها در تخت جمشید از تابستان ۶۴۲ تا سال ۴۶۰–۴۵۹ پ. م است که لوح‌های ایلامی ناپدید می‌شود. 

به همین ترتیب، مبنای پذیرفته شده‌ای، آخرین نوشته آرای روی ظروف سنگی به سال ۴۳۲–۴۳۱ پ. م تاریخگذاری خواهند شدنوشته‌ای بر روی یک ظرف نقره موید فعالیت‌های کارگاه‌های سلطنتی در تخت جمشید است لوح‌های موجود گواه وسعت ساخت و سازها است. 

مثلاً در سال ۴۶۰–۴۵۹ پ. م، ۱۱۴۹ صنعتگر در آن مکان جیره دریافت می‌کردند. کاوش‌های اخیر نیز موید بیانات شاه است که گفته‌است کارهایی را که پدرش آغاز کرده بود به اتمام رسانده‌است  اکنون می‌دانیم که او کاخ H را تمام کرده‌است یک لوح بنیان‌گذاری به زبان بابلی نیز موید آن است که وی عامل احداث تالار صد ستون است.




کتیبه اردشیر یکم

کتیبه اردشیر در تخت جمشید که به دو زبان پارسی باستان و اکدی است


بیشتربدانید:دلایل بی اعتمادی و راه حل بی اعتمادی



کتیبه‌های گلی تخت جمشید

در حفاری‌های انجام شده در محل تخت جمشید تعداد بسیار کتیبه‌های گلی که در انبارهای زیر تخت جمشید انباشته شده که بر اثر سوختن تخت جمشید پخته شدند یافت شد و همگی به آمریکا ارسال شد که شوربختانه در بین راه تعداد بسیاری از آن‌ها از بین رفتند و مقدار مانده نیز به علت جنگ جهانی دوم در انبارهای دانشگاه آمریکا ماند و ترجمه نشد.

 سر انجام ترجمه صورت گرفت که مشخص شد حاوی دفاتر حسابداری امپراتوری هخامنشی است و فراتر از آن مشخص شد ایرانیان در آن زمان چگونه می‌زیسته‌اند به عنوان مثال مشخص شد کلیه کارگران و مهندسان در ساخت تخت جمشید حقوق در یافت داشته (شراب - گندم و…) و زنان دارای حقوق کامل بوده و حتی مرخصی بارداری داشته و کسانی هم حقوق دریافت می‌داشته‌اند تا از کودکان مراقبت کنند شوربختانه در تاریخ ۱۳۸۷ هـ.ش. مشکلات زیادی بر سر این کتیبه‌ها رخ داد به این شکل که تعدادی یهودی با ادعای دست داشتن حکومت جمهوری اسلامی در بمب‌گذاری‌ها علیه یهودیان تقاضای غرامت کرده و به عنوان مال ایران این کتیبه‌ها را معرفی کردند و تقاضای دریافت این کتیبه‌ها را به عنوان غرامت نمودند. 

اين لوح‌ها برخلاف ديگر کتيبه‌هاي هخامنشي تخت‌جمشيد که بيانيه‌ها و گفتارهايي رسمي براي همگان و براي آيندگان بوده براي خواندن عموم نوشته و عرضه نشده‌ بوده‌ و در واقع اسناد داخلي و حسابداري کارکنان تخت‌جمشيد و يک بايگاني اداري بوده اند.

آنها بازگوکننده رويدادهاي رسمي و حکومتي و سياسي نيستند بلکه در کنار آگاهي‌هاي فراوان ديواني و اداري اطلاعات فراواني از زندگي روزمره و روزگار مردمان عصر هخامنشي در اختيار ما مي‌گذارندالبته به جز لوح‌هاي تخت‌جمشيد چندين بايگاني اداري ديگر از عصر هخامنشي در مصر و بابل هم‌چون بايگاني موروشو يافت شده است.

به موجب اين لوح‌ها ما امروز مي‌دانيم که سازندگان تخت‌جمشيد را بردگان تشکيل نمي‌دادند بلکه مردان و زنان آزاده‌اي بوده‌اند که به اندازه تخصص خود و کاري که انجام مي‌دادند دستمزد مي‌گرفتند به آنان نه تنها دستمزدي شايسته که گاه پاداش و هديه و کمک هزينه جنسي نيز پرداخت مي‌شده است آنان مي‌توانستند به هنگام پيمان زناشويي هنگام زايش نوزادي تازه‌رسيده در جشن‌ها و بيماري‌ها از اين پاداش برخوردار شوند.

زنان در تخت‌جمشيد نه تنها کار مي‌کردند، بلکه پابه‌پاي مردان در کارهاي تخصصي و مديريت شرکت داده مي‌شدند نوجوانان به کارآموزي مي‌پرداختند و کودکان در ساعت‌هاي کاري والدين در کودکستان تخت‌جمشيد نگهداري و تربيت مي‌شدند لوح‌ها حاکي از آن است که پرداخت نهايي و ريزه‌کاري‌هاي سنگ‌نگاره‌هاي باشکوه تخت‌جمشيد بيشتر دستاورد هنر و توانايي‌هاي زنان هخامنشي است.


اسنادتخت جمشیدو حقوق به کارگران تخت جمشید

در پایان سال ۱۳۱۲ خ. بر اثر خاکبرداری در گوشهٔ شمال غربی صفه تخت جمشید، حدود چهل هزار لوحهٔ گلی به شکل مهرهای نماز به‌دست آمد بر روی این الواح واژگانی به خط میخی عیلامی نوشته شده بود پس از خواندن آشکار شد که این الواح عیلامی اسناد ساخت قصرهای تخت جمشید است.

 در میان الواح بعضی به زبان پارسی و خط عیلامی است از کشف این الواح، نظریاتی که اظهار می‌داشتند قصرهای تخت جمشید مانند اهرام مصر با به بیگاری گرفتن رعایا ساخته شده باطل شد زیرا این اسناد عیلامی ثابت می‌کند که به تمام کارگران این قصرها، از جمله کارگران ساختمانی و نجار و سنگ‌تراش و معمار و مهندس مزد می‌دادند و هر کدام از این الواح سند هزینهٔ یک یا چند نفر کارگر است.

کارگرانی که در بنای تخت جمشید نقش داشتند، از ملت‌های مختلف چون ایرانی، مصری، بابلی، یونانی، عیلامی و آشوری تشکیل می‌شدند که همهٔ آنان رعیت دولت شاهنشاهی هخامنشی ایران به‌شمار می‌رفتند بر اساس خشت‌نوشته‌های کشف شده در تخت جمشید در ساخت این بنای با شکوه معماران، هنرمندان، استادکاران، کارگران، زنان و مردان بی‌شماری شرکت داشتند که علاوه بر دریافت حقوق از مزایای بیمه کارگری نیز استفاده می‌کردند.ساخت این مجموعه بزرگ و زیبا بنا به روایتی ۱۲۰ سال به طول انجامید.

زیرا این اسناد عیلامی حکایت از آن دارد که به تمام کارگران این قصرهای زیبا ، اعم از عمله و بنا و نجار و سنگتراش و معمار و مهندس مزد می دادند و هر کدام از این الواح سند هزینة یک یا چند نفر است . 

مزدی که به این کارگران می دادند غالباً جنسی بود نه نقدی ، که آنرا با یک واحــد پـول بابلی به نام « شکــل » سنجیده و برابر آن را به جنس پرداخت می کردند . اجناسی را که بیشتر به کارگران می دادند و مزد آن محسوب می شدعبارت از : گندم و گوشت . 

در دورهٔ نو و با بازگشت و پیدایش حس میهن‌پرستی در میان ایرانیان و ارج‌گذاری به گذشتگان این سرزمین، تخت جمشید اعتبار بسیاری یافت در زمان حکمرانی دودمان پهلوی به این بنا توجه فراوانی گردید و محمدرضاشاه پهلوی جشن‌های دوهزار و پانصد سال شاهنشاهی ایران را در این سازهٔ کهن برگزار کرد.

 با آغاز رویداد انقلاب اسلامی این سازه را یادگار شاهان خواندند و بسیار مورد بی‌مهری قرار دادند از جمله صادق خلخالی اولین حاکم شرع دادگاه‌های انقلاب برای تخریب آن عازم شد، اما با مقاومت مردم و پرسنل تخت جمشید ناکام ماند. ولی امروزه می‌توان تخت جمشید را نام‌آورترین و دوست‌داشتنی‌ترین سازه در ایران و در میان ایرانیان و همچنین نماد شکوه گذشتگان دانست.

اسکندر مقدونی در یورش خود به ایران در سال 331 قبل از میلاد، آنرا به آتش کشید

تاریخنگاران در مورد علت این آتش سوزی اتفاق رای ندارند. عده ای آنرا ناشی از یک حادثه غیر عمدی میدانند ولی برخی کینه توزی و انتقام گیری اسکندر را تلافی ویرانی شهر آتن بدست خشایار شاه علت واقعی این آتش سوزی مهیب میدانند.

 بیشتر بدانید:راز موفقیت در زندگی


تل آجری دوره هخامنشی

تُل آجری بنایی است که در ۳ کیلومتری تخت‌جمشید واقع شده و بخش‌هایی از یک دروازه دوره هخامنشیان است که پیش از تخت‌جمشید ساخته شده و در ساخت آن از هنر و فرهنگ بابلی هم استفاده شده‌است ابعاد این بنا حداقل ۳۳ در ۳۳ متر است و هزاران آجر لعابدار در ساخت آن بکار گرفته شده‌است.

 باستان‌شناسان دریافته‌اند که تُل آجری دروازه‌ای است که پیش از تخت‌جمشید و برای کاخی به نام فیروزی که امروز به‌طور کامل تخریب شده ساخته شده‌است میان دروازه و کاخ هم پردیسی بوده که مطالعات ژئوفیزیک آن را اثبات می‌کند.

 اما آنچه بیش از همه مهم است، این یافته‌ها نشان می‌دهد تُل آجری و رابطه‌اش با کاخ فیروزی شباهت زیادی به ساختارهای معماری در پاسارگاد دارد از سوی دیگر، در ساخت تُل آجری از هنر و فرهنگ و معماری بابلیان استفاده شده که نشان از گرایش هخامنشیان به هنر بابلی دارد.

 آجرهای لعابدار بکار رفته در این بنا مزین به ترکیبی از نقوش اسطورههای ایران و میان‌رودان باستان است تا آن حدود که حتی قالب‌های بکار رفته در تزئین نقش حیوانات با قالب نقش اسطوره‌های دروازه ایشتار در بابل میان‌رودان یکسان است.

 آجرهای لعابدار کشف شده از تُل آجری با نقوشی از گاو و موشخوشو، یکی از مهم‌ترین یافته‌های باستان‌شناسی هیئت ایران و ایتالیا هستند این آثار نفیس اکنون در محلی امن نگهداری می‌شوند تا به صورت پازلی، به هم متصل شده و شکلی از تزئینات دروازه هخامنشی را نشان دهند.

تُل آجری دروازه‌ای است که پیش از تخت‌جمشید و برای کاخ فیروزی که امروز به طور کامل تخریب شده، در محوطه شهر باستانی پارسه ساخته شده‌است بنایی که در 4 کیلومتری تخت‌جمشید واقع شده اما قدیمی‌تر از تخت‌گاه مجموعهٔ تخت جمشید ساخته شده‌است. 

باستان‌شناسان یافتند که تُل آجری، دروازه‌ای از دوران هخامنشیان و احتمالا زمان کوروش بزرگ است که در ساخت آن از هنر و فرهنگ بابلی هم استفاده شده‌است، براین اساس روابط‌عمومی پایگاه جهانی تخت‌جمشید، توضیحی در خصوص سازه‌های کار گذاشته‌شده در تل آجری ارائه کرده است.

به مرور با روشن شدن اهمیت این بنا شورای فنی و شورای راهبردی تخت‌جمشید دغدغه حفاظت از بقایای این سازه خشتی و آجری و مصون ماندن آن از باران را داشت چرا‌که ضخامت دیواره‌های 10 تا 12 متری این بنا در بخش نما تا دو متر از آجر و پنج تا شش متر بخش داخلی دیوارها  از خشت ساخته شده بود.

با مشورت از متخصصان متعدد داخلی و استفاده از تجربه محوطه‌های باستانی مهمی نظیر سقف پلکان شرقی تخت‌جمشید با ارتفاع 10 متر که در دوره زنده یاد دکتر باقر آیت‌الله زاده شیرازی به‌عنوان ممتازترین چهره ماندگار میراث فرهنگی کشور، در دهه 1370 نصب شده بود یا محوطه‌های مهم دیگری نظیر پوشش سقف سازه فلزی محوطه هگمتانه همدان، بندیان درگز در خراسان، محوطه باستانی 6 هزار ساله زاغه در دشت قزوین که در دوره زنده یاد دکتر نگهبان معروف به پدر باستان‌شناسی ایران و هم محوطه باستانی قلی درویش در قم ایجاد شده بود در تمام موارد تجربه نشان داده بود که بهترین راه حفاظت از محوطه‌های باستانی پس از کاوش، ایجاد پوشش سازه‌های فلزی برای جلوگیری از تخریب بنا در مقابل باد و باران است.


 جشن‌های ۲۵۰۰ ساله شاهنشاهی ایران که  در تخت جمشیدبرگزار می گردد 

جشن‌های ۲۵۰۰ ساله شاهنشاهی ایران در شهر شیراز و در کنار تخت جمشید با حضور سران کشورهای گوناگون جهان برگزار می‌شد از میهمانان در ۵۰ چادر وافر و اشرافی پذیرایی می‌شد آغاز مراسم در پاسارگاد و در جوار آرامگاه کوروش بزرگ بود که طی آن محمدرضاشاه پهلوی نطق معروف خود را بیان داشت و سپس سران و پادشاهان ۶۹ کشور جهان، به کوروش بزرگ ادای احترام کردند.

پیشنهاد برگزاری جشن‌ها اولین‌بار توسط شجاع‌الدین شفا مطرح گردید.

برای برگزاری جشن‌ها، سازمانی به نام «شورای مرکزی جشن‌های شاهنشاهی تأسیس شد اسدالله علم وزیر دربار وقت هم به عنوان رئیس شورای مرکزی جشن‌ها، تعیین شد و سناتور جواد بوشهری هم نیابت علاء را برعهده داشت.

زدنیک لیشکا، آهنگ‌ساز برجسته اهل چکسلواکی، قطعاتی را برای جشن‌های ۲۵۰۰ ساله شاهنشاهی ایران، تحت عنوان میراث دوران‌ها ساخته و تنظیم کرد.

آغاز مراسم در پاسارگاد و در جوار آرامگاه کوروش بود که طی آن شاه نطق خود را خواند و سپس سران و پادشاهان ۶۹ کشور جهان، به کوروش بزرگ ادای احترام کردند.

ده میلیون بیننده، این مراسم را از تلویزیون تماشا کردند. پس از پایان پیام شاه، ۱۰۱ تیر توپ در آسمان پاسارگاد شلیک شد. تاج گل باشکوهی در پای آرامگاه کوروش نهاده شد.


بیشتر بدانید:نکته های مهم مدیریتی برای مدیریت موفق

جشن هنردر  شیراز تخت جمشید

جشن هنر در شیراز تخت جمشید به درازای ده سال از سال ۱۳۴۶ تا ۱۳۵۶ برگزار شد. این سازمان برای گسترش هنر و بزرگداشت هنرهای اصیل ملی و به منظور بالا بردن سطح هنر در ایران و بزرگداشت هنر هنرمندان ایران و شناساندن هنر و هنرمندان خارجی در ایران بنیان شده بود.

هدف از برگزاری جشن هنر شیراز، بزرگداشت و آشناسازی به هنرهای اصیل و معاصر ایرانی به مردم ایران و جهان بودجشن هنر چون پلی میان هنر شرق و غرب پیوند ایجاد می‌کرد و میعادگاهی برای برخورد هنرهای نمایشی و سنتی و معاصر بود.

 از آنجا که پدیده‌های نوین اندک اندک شناخت هنر اصیل را برای مردم دشوار می‌ساخت تنها چنین جشنواره‌ای می‌توانست در بازشناساندن هنر سنتی و اصیل ایران گام‌های سودمندی بردارد هدف دیگر کوشش برای شناخت هنر نوین در زمینه‌های گوناگون بود و این که پژوهش در گوشه‌های هنر ایرانی انجام شود.

 جشن هنر شیراز در جستجوی راهی بود برای پیوند هنر شرق و غرب و جایی مناسب برای نمایش آخرین و نوین‌ترین کارهای هنری هنرمندان بزرگ جهان با اینکه مایه اصلی جشن هنر شیراز موسیقی نبود، برنامه‌های موسیقی بخش بزرگی از برنامه‌های جشن بود زیرا موسیقی یک زبان جهانی است. 

این کوشش برای ایرانی‌ها رد پای ژرفی بر جای گذاشت در برنامه‌های جشن هنر در حافظیه هنرمندان با ارزش در موسیقی سنتی ایران چون استاد تهرانی و استاد عبادی به دنیای موسیقی ایران و جهان شناسانده شدند استادان بزرگی چون موریس بژار مردی که می‌توانست آنچه را که اراده کرده با کرشمه‌های باله بیان کند در طرح و اجرای زیباترین کار هنری خود از اشعار سعدی الهام گرفت و در باله گلستان از توانایی و برد موسیقی ایرانی بهره گرفت و باله ارزنده‌ای را به وجود آورد.


 بنای موزه هخامنشی تخت جمشید کهن ترین بنا

بنای موزه هخامنشی در تخت جمشید کهن‌ترین بنای ایران است که مرمت شد و به موزه اختصاص یافته‌است این ساختمان یکی از مجموعه کاخ‌های تخت جمشید است بخش‌هایی از این بنا که در حال حاضر به عنوان موزه مورد استفاده‌است، شامل یک ایوان، دو نگارخانه و یک تالار است.

 در ایوان موزه که در سمت شمال ساختمان قرار دارد و ورودی موزه در آن واقع شده‌است، دو جرز دیوار اتاق و ایوان، پایهٔ ساختمان که از سنگ و آجر سازند سنگی عظیم یکپارچه به ارتفاع تقریبی ۸ متر و عرض ۲۰٫۱ متر به وزن حدود ۸۰ تن در جلو و طرفین قرار دارد.

 هر یک از این دو جرز سترگ‌ترین سنگ یک پارچه‌ای است که در تخت جمشید مورد استفاده قرار گرفته‌است سقف ایوان را هشت ستون چوبی با سر ستون‌های گاو دو سرنگه می‌داردموزه تخت جمشید در ۲۸ اردیبهشت ۱۳۸۱ خ و مصادف با ۱۸ ماه مه ۲۰۰۲میلادی، روز جهانی موزه افتتاح شد.


آثار نمایش داده شده در موزه هخامنشی

مهره‌های دوره هخامنشی: در سال ۱۳۳۷ هشت مهره چشم ساده به رنگ‌های زرد، سیاه، قهوه‌ای روشن و قهوه‌ای تیره در اندازه‌های مختلف به قطر ۳، ۴، ۵، ۶ سانتی متر در تخت جمشید به دست آمد.

گل نبشته‌های تخت جمشیددر سال ۱۳۱۳ تعداد ۳۰ هزار گل نبشته در اتاقی از هخامنشیان که درِ آن تیغه شده بود، یافت شد که اسناد خزانه تخت جمشید و بیشتر در اندازه ۸×۴×۲ سانتی‌متر است بر این گل نبشته‌ها با خط ایلامی، اسناد را نوشته‌اند.

 چشم گاو و گوش گاو سنگی، پنجه و سر شیر از سنگ لاجورد، مگس پران، خنجر، شمشیر، سرنیزه، پیکان، قرقره بالا بر فلزی، بشقاب، سینی، لیوان، گلدان و هاون سنگی، قسمتی از پرده‌های سوخته تخت جمشید، گل میخ طلا، کتیبه حرم خشایار شاه با ترجمه به زبان فارسی و انگلیسی، کُرنا شیپور، مِجمر آتشدان فلزی، خشت لاجوردی پیدا شده در سال ۱۳۳۴، زینت آلات طلا و نقره و...

از دیگر اشیای تالار هخامنشی می‌توان به موارد زیر اشاره نمود:

پیکره شکسته سنگی دو گاو، مجسمه نیمه تمام سگی که نشسته در سال ۱۳۳۲در تخت جمشید کشف شد، پنجه عقاب، جای پاشنه در، ته ستون، شال زیر ستون با کتیبه‌ای در سه خط، سه ستون هخامنشی، سرستون گاو، مجسمه سنگی کوچک نیمه تمام، خمره‌های بزرگ سفالی، نقش یک نفر که زنبه‌ای را حمل می‌کند و... موزه تخت جمشید در روز ۲۸ اردیبهشت ۱۳۸۱، مصادف با ۱۸ ماه مه ۲۰۰۲، روز جهانی موزه افتتاح شد.



 بنای موزه هخامنشی در تخت جمشید

بنای موزه هخامنشی در تخت جمشید کهن‌ترین بنای ایران است که مرمت شد و به موزه اختصاص یافته‌است بخش‌هایی از این بنا که در حال حاضر به عنوان موزه مورد استفاده‌است، شامل یک ایوان، دو نگارخانه و یک تالار است.


بیشتر بدانید:ترانزیستور



تخت جمشید از نگاه سفرنامه نویسان

نقشهٔ مپا موندی به شکل گُلِ سه‌برگ از جهان که در سال ۱۵۸۱ میلادی توسط هنریش بونتینگ ترسیم‌شد مرکز نقشه شهر اورشلیم است و نام پارس و تخت جمشید در برگ سبز نقشه یا قاره آسیا، رسم شده‌است.

سفرنامه یا کتاب فیثاغورس  زایش ۶۰۸ پیش از میلاد، درگذشت ۵۰۹ ق. م یکی از قدیمی‌ترین منابع دربارهٔ تخت جمشید است او در فصل ۱۰۲ تا ۱۱۰ ترجمه فارسی آن را شرح داده و آن را بنایی عظیم دانسته و گفته‌است صدها نفر در حال تکمیل آن هستند وقتی این بنا تکمیل شود بزرگترین بنای جهان خواهد بود.

 پولیپیوس مورخ یونانی سده سوم پیش از میلاد متذکر شده‌است که در زمان هخامنشیان آن کس که کاریزی حفر یا زمینی را آباد می‌کرد یا کاریز خشکی را بازسازی می‌نمود مالیات ۵ نسل بر او بخشوده می‌شد در سیاحتنامه فیثاغورس به باغهای مصفا که با دولاب آبیاری می‌شده اشاره شده که داریوش و کوروش خود ساعتی را در آن به کشاورزی می‌پرداخته‌است او از اسبهای تربیت شده که آن‌ها را پارس می‌خواندند یاد کرده‌است.

ودر سال 1840 م تا 1844 م دونقاش ومهندس فرانسوی به نام فلاندن وکست درسفر خود به ایران در 21 اکتبر 1840م به مدت شش هفته در تخت جمشید اقامت کردند که حاصل کار انان دو اثر مهم به نام های مسافرت در ایران وبناهای جدید در ایران است . 


نتیجه گیری :

معماری هخامنشی ، هنری است از نوع تلفیق و ابداع که از سبک معماریهای بابل و آشور و مصر و شهرهای یونانی آسیای صغیر و قوم اورارتو اقتباس شده و با هنر نمایی و ابتکار روح ایرانی نوع مستقلی را از معماری پدید آورده است .

بسیاری از آگاهی‌های موجود که در مورد پیشینهٔ هخامنشیان و فرهنگ آن‌ها در دسترس است به خاطر سنگ‌نبشته‌ها و گل نوشته‌هایی است که در این کاخ‌ها و بر روی دیواره‌ها و لوحه‌ها آن حکاکی شده‌است. 

تاریخ‌ دانان می گویند  که اسکندر مقدونی سردار یونانی در ۳۳۰ پیش از میلاد، به ایران حمله کرد و تخت جمشید را به آتش کشید و احتمالاً بخش عظیمی از کتاب‌ها، فرهنگ و هنر هخامنشی را با این کار نابود نمود بااین‌حال ویرانه‌های این مکان هنوز هم برپا است و باستان‌شناسان از ویرانه‌های آن نشانه‌های آتش و هجوم را بر آن تأیید می‌کنند.



منابع:



دانشنامه      ://daneshnameh.roshd.ir/mavara/mavara-index.php?page=%D8%AA%D8%AE%D8%AA+%D8%AC%D9%85%D8%B4%DB%8C%D8%AF&SSOReturnPage=Check&Rand=0 

 ://fa.wikipedia.org/wiki/%D8%A7%D8%B1%D8%AF%D8%B4%DB%8C%D8%B1_%DB%8C%DA%A9%D9%85_(%D9%87%D8%AE%D8%A7%D9%85%D9%86%D8%B4%DB%8C)  

 ویکی پدیا     ://fa.wikipedia.org/wiki/%D8%AC%D8%B4%D9%86_%D9%87%D9%86%D8%B1_%D8%B4%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D8%B2  

    ://fa.wikipedia.org/wiki/%D9%85%D9%88%D8%B2%D9%87_%D9%87%D8%AE%D8%A7%D9%85%D9%86%D8%B4%DB%8C 

  ://fa.wikipedia.org/wiki/%D8%B3%D9%86%DA%AF%E2%80%8C%D9%86%DA%AF%D8%A7%D8%B1%D9%87  

   ://fa.wikipedia.org/wiki/%DA%A9%D8%A7%D8%AE_%D8%B3%D9%87%E2%80%8C%D8%AF%D8%B1  

  ://fa.wikipedia.org/wiki/%D8%AA%D8%AE%D8%AA_%D8%AC%D9%85%D8%B4%DB%8C%D8%AF  

    ://fa.wikipedia.org/wiki/%DA%A9%D8%A7%D8%AE_%D9%87%D8%AF%DB%8C%D8%B4  

    ://fa.wikipedia.org/wiki/%DA%A9%D8%A7%D8%AE_%D8%AA%DA%86%D8%B1 

 بیتوته         http://www.beytoote.com/iran/bastani/persepolis-tahktejamshid.html

  امپراطوری ایران باستان   ://persian-empire.blogfa.com/post/48 

کلوب    https://www.cloob.com/c/oldencountry/111301841 

  امپراتوری    http://www.2safar.com 

تاریخ ما       ://tarikhema.org/subject/shrine-palace/6847/the-throne-hall/ 

 تاریخ ما    ://tarikhema.org/ancient/iran/achaemenid/persepolis/8882/  

خبر گزاری تسنیم  ://www.tasnimnews.com/fa/news/1396/09/12/1590606/  

کلوب   ://www.cloob.com/c/oldpersia/102926202 

عصر ایران    ://www.asriran.com/fa/news/160893 

خبر گزاری مهر    ://www.mehrnews.com/news/3934934  








آموزش:


اشتراک گذاری:
فهیمه پیرزاد
رتبه مدرس
شماره تماس:*

تاریخ عضویت:۱۳۹۷/۱۰/۱۸


تعداد درس:۲۵
قیمت: رایگان!
پرسش و پاسخ (0)
سوالی دارید؟ اینجا بپرسید...
نام کاربری: برای ارسال کامنت، باید ابتدا وارد سایت شوید.