لطفا جهت دریافت فایل هدیه این محصول ایمیل یا شماره تلفن خود را وارد کنید
توضیحات

با کبد و ساختار  آن بیشتر آشنا شوید


جگَر یا کَبِد  بزرگترین غده در بدن است که در فعالیت‌های سوخت‌وساز بدن مانند گوارش نقش دارد تمام خون دستگاه گوارش توسط سیاهرگی به نام ورید بابی جمع‌آوری شده و وارد جگر می‌شود و تمام مواد جذب شده از لولهٔ گوارشی از جگر عبور می‌کنند از دیگر کارهای جگر به دام انداختن سموم و تصفیهٔ آن‌ها با تبدیل کردنشان به مواد بی‌ضرر است همچنین این جگر است که متابولیسم داروها را در بدن بر عهده دارد شرکت در خون‌سازی (در دورهٔ پیش از تولد) و مقاومت در برابر عفونت‌ها، فراهم ساختن سریع انرژی در هنگام ضرورت، ذخیرهٔ آهن و… از دیگر فعالیت‌های کبد است

جگر به عنوان یک سیستم بافری مهم برای گلوکز خون عمل می‌کند به این معنی که هنگامی که گلوکز خون بعد از صرف یک وعده غذا تا غلظت زیادی بالا می‌رود میزان ترشح انسولین نیز افزایش می‌یابد و در حدود دو سوم گلوکز جذب شده از روده بلافاصله به گلیکوژن تبدیل شده و در جگر ذخیره می‌شود. در طی ساعت‌های بعد که غلظت گلوکز خون، و نیز انسولین کاهش می‌یابد، جگر گلیکوژن را تجزیه و به گلوکز تبدیل می‌کند.

80 درصد سلولهای کبدی را هپاتوسیتها تشکیل می‌دهند. هپاتوسیتها ، چربی و قند را ذخیره می‌کنند. علاوه بر این تهیه آلبومین ، پروترومبین و فیبرینوژن به عهده هپاتوسیت است. کبد دارای چهار لوب ناقص جداگانه است که با یک بافت پیوندی بسیار نازک به نام کپسول گلیسون احاطه شده است. سطح آن با صفاق پوشیده شده است. 

آناتومی کبد

جگر عضو قهوه‌ای مایل به قرمز با چهار لب نابرابر از نظر شکل و اندازه است وزن طبیعی جگر انسان ۱٫۶۶–۱٫۴۴ کیلوگرم (۳٫۷–۳٫۲ پوند) بوده و اندامی صاف صورتی-قهوه‌ای و مثلثی شکل می‌باشد جگر بزرگترین اندام داخلی (پوست بزرگترین اندام کلی است) و بزرگترین غده در بدن انسان است محل این اندام در یک چهارم بالایی حفره شکمی بوده، و درست زیر دیافراگم قرار دارد.

 جگر در سمت راست معده بوده و روی کیسه صفرا قرار دارد دو رگ خونی به آن متصل شده‌است یکی از آن‌ها شریان کبدی و دیگری سیاهرگ باب نام دارد شریان کبدی خون آئورتی را حمل می‌کند در حالی که سیاهرگ باب خون شامل مواد مغذی هضم شده از گوارش و همچنین طحال و لوزالمعده را حمل می‌کند این رگ‌های خونی به مویرگ‌ها تقسیم شده و خون را به لب‌ها هدایت می‌کنند هر لب از میلیون‌ها یاختهٔ کبدی تشکیل شده که اساس یاخته‌های متابولیکی هستند لب‌ها واحدهای عملکردی کبد هستند.

در هر جانور مهره دار یک کبد وجود دارد مهره داران به جانوران دارای ستون فقرات گفته می شود هنوز جایگزین مصنوعی به جای کبد درست نشده کبد علاوه بر این که در مقابل هر گونه ماده مضری که ممکن است از طریق خوردن و یا به هر صورت دیگر وارد بدنمان شود از ما محافظت می کند، خون مان را از مواد شیمیایی مضری که خود بدن تولید می کند پاک می کند این مواد شیمیایی سپس یا به صورت صفرا (که به جذب چربی هم کمک می کند) به روده ها می روند و بدن را به صورت مدفوع ترک می کنند و یا از کلیه ها عبور می کنند، تصفیه می شوند و به ادرار می روند.

 صفرا که به وسیله کبد درست می شود، به مدفوع رنگ قهوه ای می ده. بیلی روبین ماده زرد مایل به قهوه ای است که در صفرا یافت می شود بیلی روبین زمانی تولید می شود که کبد گلبول های قرمز قدیمی را تجزیه می کند کلیه ها نیز آن را تصفیه می کنند و وارد ادرار می شود بیلی روبین به ادرار رنگ زرد می دهد.

 کبد دارای توانایی شگفت انگیزی است کبد تنها اندامی است که می تواند به طور دایم خودش را بازسازی کند به همین خاطر است که پیوند کبد امکان پذیر است هنگامی که بخشی از کبد پیوند زده می شود کبد اهدا کننده خودش را بازسازی می کند و به اندازه اصلی اش برمی گردد در حالی که بخشی از کبد که پیوند زده شده نیز رشد می کند تا به اندازه ای که برای گیرنده مناسب است برسد البته در عین برخورداری از این توانایی کبد اندام بسیار آسیب پذیری هم هست.

 کبد قند اضافی ای که می خوریم یا در خون مان وجود دارد را در قالب یک ماده شیمیایی به نام گلیکوژن انبار می کند گلیکوژن نزدیک به 6 برابر وزنش آب جذب می کند بنابراین کبد ما برای ذخیره آب هم مهم است وقتی بدن به قند بیشتری نیاز دارد (مانند زمان بین وعده های غذایی) کبد گلیکوژن را به گلوکز تجزیه می کند که بقیه بدن مان به عنوان سوخت از آن استفاده می کند. کبد این کار را برای بقیه بدن انجام می دهد چراکه خودش نمی تواند از گلوکز برای کسب انرژی استفاده کند.

 کبد همچنین هنگامی که بریدگی داریم به کمک مان می آید. کبد مواد شیمیایی، آنزیم ها و عوامل دیگری را می سازد که خون مان برای لخته شدن مورد استفاده قرار می دهد اگر کبد ما بیمار باشد، این مواد بسیار مهم را نمی سازد و به راحتی خونریزی می کنیم.

 کبد تقریباً هر دارویی که می گیریم (مانند تایلنول) را پردازش می کند. بدن ما نمی تواند از داروهایی که به طور عادی می گیریم استفاده کند بنابراین کبد آنها را به شکلی در می آورد که بدن بتواند مورد استفاده قرار دهد کبد ما کلسترول می سازد. برخی از افراد فکر می کنند کلسترول چیز بدی است اما کلسترول برای ساخت سلول ها و ساخت مواد شیمیایی خاصی به نام هورمون ها مهم است هورمون ها مثل پیام رسان هایی در بدن ما هستند و بدون آنها بخش های مختلف بدن قادر نخواهند بود خیلی خوب با یکدیگر ارتباط برقرار کنند.

 عوامل زیادی می توانند باعث بیمار شدن کبد شوند، از جمله آنها ویروس (به عنوان مثال هپاتیت B)، مواد اعتیادآور (الکل مثال خوبی است) و سموم اند. یک نشانه مشخص که نشان می دهد کبد بیمار است این است که رنگ چشم ها و پوست زرد می شود کبد بزرگ ترین اندام داخلی و پیچیده ترین اندام سوخت و ساز بدن انسان است.

 همیشه و در همه مواقع کبد حاوی حدود 10 درصد از خون بدن ما است و در هر دقیقه حدود 1.4 لیتر خون را پمپ می کند دکتر توماس E. استارزل اولین پیوند کبد انسان را در سال 1963 در دانشکده پزشکی دانشگاه کلرادو انجام داد؛ اما نبود داروهای مؤثر سرکوب کننده سیستم ایمنی میزان موفقیت این عمل را محدود کرد. چهار سال بعد، دسترسی به داروهای سرکوب کننده سیستم ایمنی مؤثرتر به دکتر استارزل کمک کرد نخستین پیوند موفق کبد را انجام دهد.


کبد

جگر عضو قهوه‌ای مایل به قرمز با چهار لب نابرابر از نظر شکل و اندازه است

انواع سلولهای کبدی 

دو نوع عمده از سلول‌های عمومی در لب‌های جگر وجود دارد سلول‌های نرماکنه و سفتاکنه ۸۰٪ حجم جگر را سلول‌های نرماکنه تشکیل داده و هپاتوسیت نامیده می‌شوند سلول‌های سفتاکنه ۴۰٪ از تعداد کل سلول‌های جگر را تشکیل می‌دهند اما تنها ۶٫۵٪ حجم جگر را شامل می‌شوند سلول‌های آندوتلیال سینوسی کبدی، سلول‌های کوپفر و سلول‌های ستاره‌ای کبدی تعدادی از سلول‌های سفتاکنه سینوس کبد هستند .

هپاتوسیتها ، سلولهای بزرگی هستند با یک یا دو هسته که هسته آنها درشت ، کروی ، روشن و دارای هستک مشخص می‌باشند سلولهای کبدی یکی از پرکارترین سلولهای بدن هستند که هر سلول به تنهایی هم به عنوان یک غده مترشحه داخلی و هم به عنوان یک غده مترشحه خارجی عمل می‌کند با میکروسکوپ الکترونی ، سلول کبدی دارای شبکه آندوپلاسمی دانه‌دار و صاف بسیار گسترده  دستگاه گلژی توسعه یافته  ریبوزومهای آزاد ، میتوکندریهای فراوان و لیزوزوم می‌باشد.

 سطوحی از سلول کبدی که در مجاورت سینوزوئیدها قرار دارند حاوی میکرویلیهای متعددی هستند و سطح تماس هپاتوسیت با خون را افزایش می‌دهند سطحی از هپاتوسیت که در مجاورت هپاتوسیت دیگر قرار دارد دارای فرورفتگی ناودان مانندی است که کانالیکول صفراوی را بوجود می‌آورد.


بیشتر بدانید:    دلیل پوکی استخوان و 10 راه حل درمان پوکی استخوان


کبد واجزای آن

کبد دارای توانایی شگفت انگیزی است کبد تنها اندامی است که می تواند به طور دایم خودش را بازسازی کند به همین خاطر است که پیوند کبد امکان پذیر است


بیشتر بدانید:    قلب (بطن و دهلیز ) قلب چگونه کار می کند

چگونگی جریان خون  درکبد 

جگر دارای دو جریان خون از سیاهرگ باب و شریان کبدی می‌باشد حدود ۷۵٪ از جریان خون جگر، توسط سیاهرگ باب از خون وریدی طحال، دستگاه گوارش و اندام‌های مرتبط با آن تأمین می‌شود شریان کبدی باقی‌مانده جریان خون جگر را تأمین می‌کند. اکسیژن از هر دو منبع تأمین می‌شود تقریباً نصف اکسیژن کبد توسط سیاهرگ باب و نصف آن توسط شریان کبدی تهیه می‌شود و خون در سینوس‌های کبدی جریان یافته و داخل ورید مرکزی هر لب تخلیه می‌شود. وریدهای مرکزی با ورید کبدی که کبد را ترک می‌کند یکی می‌شوند.

سیستم وریدی کبد :

 ورید باب یا پورت که 75 درصد خون کبدی را تامین می‌کند حاصل مواد غذایی جذب شده در دستگاه گوارش می‌باشد این ورید از ناف کبد وارد و انشعابات آن در فضای پورت ، وریدهای پورتال یا بین لبولی نامیده می‌شوند و انشعاب وریدهای پورتال در محیط لبولها منتشر شده و وریدهای توزیع کننده را بوجود می‌آورند از وریدهای توزیع کننده انشعاباتی به نام وریدچه‌های ورودی خارج و به سینوزوئیدهای کبدی منتهی می‌شود خون سینوزوئیدها به ورید مرکز لبولی تخلیه می‌گردد از بهم پیوستن این وریدها ، وریدهای تحت لبولی بوجود می‌آید از بهم پیوستن این وریدها هم ورید کبدی بوجود می‌آید که آن نیز بنوبه خود ، خون را به بزرگ سیاهرگ زیرین می‌ریزد

سیستم شریان کبدی 

 شریان کبدی که شاخه‌ای از شریان سیلیاک می‌باشد، خون اکسیژن‌دار را به کبد حمل می‌کند شریان کبدی نیز از ناف کبد وارد و انشعابات آن مسیر ورید پورتال را طی کرده و انشعابات نهایی آنها شریانچه‌های ورودی را بوجود می‌آورند که خون خود را به درون سینوزوئیدها می‌ریزند. در سینوزوئیدها خون شریانی و وریدی مخلوط شده و به ورید مرکزی تخلیه می‌شود.


بیشتر بدانید:    خون ریزی داخلی و نشانه های خون ریزی داخلی


کبد وجریان خون در بدن انسان

جگر دارای دو جریان خون از سیاهرگ باب و شریان کبدی می‌باشد حدود ۷۵٪ از جریان خون جگر، توسط سیاهرگ باب از خون وریدی طحال، دستگاه گوارش و اندام‌های مرتبط با آن تأمین می‌شود


بیشتر بدانید:     حمله قلبی  و علائم سکته قلبی

کیسه صفرا

اصطلاح درخت صفراوی از شاخه‌های بلند مجاری صفراوی گرفته شده‌است. صفرای تولید شده در جگر در کانال‌های صفراوی که با مجاری صفراوی ادغام شده، جمع می‌شوند درون جگر، این مجاری، مجاری صفراوی داخل کبدی نامیده می‌شوند (درون کبد)، و هنگامی که خارج می‌شوند آن‌ها را خارج کبدی (بیرون از کبد) می‌نامند.

 مجاری داخل کبدی در نهایت به مجاری کبدی چپ و راست تخلیه می‌شوند و با ادغام خود مجرای مشترک کبدی را می‌سازند مجرای سیستیک کیسه صفرا با مجرای مشترک کبدی متصل شده و مجرای مشترک صفرا را تشکیل می‌دهند صفرا توسط مجرای مشترک صفرا مستقیماً وارد دوازدهه می‌شود، یا توسط مجرای سیستیک موقتاً در کیسه صفرا ذخیره می‌شود. مجرای مشترک صفرا و مجرای پانکراس با یکدیگر در آمپول واتر وارد بخش دوم دوازدهه می‌شوند.

کیسه صفرا ترشحات صفراوی موجود در خود را تخلیه می‌کند و وارد ابتدای روده باریک کرده و موجب هضم چربی‌ها می‌شودبرای شما که می‌خواستید بدانید چرا کیسه صفرای شما را با جراحی برداشته‌اند، عرض می‌کنم که ترشحات صفراوی مجموعه‌ای است از چربی‌ها، املاح صفراوی و بعضی مواد زاید دفعی کبد در صورتی که شرایط نامساعدی اتفاق بیفتد در مسیر عبور صفرا که همان مجاری صفراوی است موادی که به طور عمده از جنس چربی متراکم و همراه با املاح هستند رسوب کرده و سنگ صفراوی ایجاد می‌شود.

این سنگ‌ها می‌توانند موجب انسداد مجاری صفراوی و التهاب کیسه صفرا شوند.درمان این مشکل برداشتن کیسه صفرا است شرایط نامساعدی که از آن یاد کردم شامل: افزایش میزان چربی صفرا، ناشتا بودن طولانی مدت، مصرف بعضی دارو‌ها از جمله قرص‌های جلوگیری از بارداری و یا برخی دارو‌های پایین آوردنده چربی خون، چاقی و یا در جریان حاملگی و کاهش وزن شدید است.

شما در موقع بروز سنگ صفراوی علایمی نخواهید داشت که متوجه بیماری‌تان شوید بسیاری از موارد هیچ‌گونه علایمی ندارند که شما را به بررسی وادار کندحتی بسیاری اوقات به طور اتفاقی در جریان سونوگرافی کشف می‌شود اگر سنگ مسیر مجرای صفراوی را مسدود کند به التهاب کیسه صفرا منجر می‌شود و شما با علامت دل درد و تهوع به پزشک مراجعه می‌کنید و موثرترین درمان همان جراحی و برداشتن کیسه صفرا است.

نگران نباشید. نداشتن کیسه صفرا به اختلال عمده در روند زندگی شما منجر نخواهد شد. با جراحی و برداشتن کیسه صفرا درواقع محل ذخیره صفرای کبدی را برمی‌داریم و پس از آن ترشحات صفراوی کبد جریان داشته و بدون ذخیره شدن به طور مداوم تراوش شده و موقع لزوم به داخل روده باریک خواهد ریخت وجود جریان صفرا به طور کلی برای هضم و جذب ۴۰ تا ۵۰ درصد چربی‌ها و ویتامین‌های محلول در چربی لازم است و حتی نمی‌توان گفت: هضم و جذب چربی‌ها و ویتامین‌ها در نبودن کیسه صفرا با مشکل مواجه خواهد شد.

 در صورتی که به طور مناسب جراحی شده باشید عارضه مهمی را انتظار نداریم. ممکن است نفخ شکم در بعضی از بیماران ایجاد شود که حتی نیاز به درمان نیز ندارند.


بیشتر بدانید:   علت گرفتگی عضلات بدن و درمان آن


کیسه صفرا

کیسه صفرا ترشحات صفراوی موجود در خود را تخلیه می‌کند و وارد ابتدای روده باریک کرده و موجب هضم چربی‌ها می‌شود


بیشتر بدانید:    دیابت و علائم دیابت نوع 1و2 و تفاوت آن ها

ساختار جگر انسان

اگر سطح جداری را مشاهده کنید جگر انسان به‌طور معمول به دو لب تقسیم می‌شود (چپ و راست) اما اگر سطح احشایی را مشاهده کنید کبد به چهار لب به علاوه لب دمی و چهارگوش تقسیم می‌شود نشانه‌های کالبدشناسی دیگری نیز وجود دارد، از جمله لیگامان وریدی (لیگامان آرانشیو) و لیگامان دایره‌ای (لیگامان ترس) که بعداً در سمت چپ کبد به دو بخش تقسیم می‌شوند لیگامان داسی (لیگامان فلسی فرم) در جلوی جگر (سمت قدامی) قابل مشاهده است این لیگامان جگر را به دو لب چپ و راست تقسیم می‌کند و جگر در طبقه‌بندی Couinaud کالبدشناسی کبد به هشت بخش عملکردی مستقل تقسیم می‌شود (یا اگر بخش‌های زیرین را حساب کنید به ۹ بخش تقسیم می‌شود).

جگر در تمام مهره‌داران وجود دارد و به‌طور معمول بزرگترین اندام (داخلی) می‌باشد شکل آن در گونه‌های مختلف متفاوت است و به دلیل شکل بزرگش و ترتیب قرارگیری اندام‌های اطراف آن قابل تشخیص است با این حال در بیشتر گونه‌ها جگر به دو لب چپ و راست تقسیم می‌شود استثنا در این قاعده کلی مارها هستند که به دلیل ضرورت شکل بدن جگر آن‌ها به شکل سیگار برگ وجود دارد ساختار داخلی جگر آن کاملاً شبیه همه مهره‌داران است.

این اندام گاهی اوقات به‌عنوان جگر مرتبط با دستگاه گوارش طنابداران اولیه مثل نیزک یافت می‌شود هرچند این اندام یک غده ترشحی است نه یک اندام متابولیکی و چگونگی هم‌ساخت‌شناسی واقعی آن با کبد مهره‌داران مشخص نیست.

فضای پورت

فضای پورت : فضای سه گوشی است که در رئوس لبولهای مجاور دیده می‌شود. هر فضای پورت پر از بافت همبند و حاوی شریان ، ورید و مجرای صفراوی است. ورید موجود شاخه‌ای از ورید باب و شریان موجود شاخه‌ای از شریان هپاتیک است. مجرای صفراوی ، صفرای مترشحه توسط سلولهای کبدی را دریافت می‌کند.

صفحات کبدی

صفحات کبدی :سلولهای کبدی در هر لبول بهم پیوسته و صفحاتی را تشکیل داده‌اند که به صورت شعاعی از مرکز به محیط کشیده شده‌اند. صفحات کبدی توسط سینوزوئیدها از یکدیگر جدا شده‌اند. هر سلول در دو سطح خود با هپاتوسیتهای مجاور و در طح دیگرش با سینوزوئیدها در تماس می‌باشند

سینوزوئیدهای کبدی : سینوزوئیدها ، کانالهای عروقی وسیعی به قطر 30 - 10 میکرومتر می‌باشند که در حد فاصل صفحات کبدی قرار گرفته‌اند. خون را از شریانها و وریدهای توزیع کننده دریافت و در مرکز لبول به ورید مرکزی تخلیه می‌کنند

ورید مرکزی :در وسط هر لبول قرار گرفته و خون سینوزوئیها را دریافت می‌کند. از نظر ساختمانی سلولهای آندوتلیال پوشاننده ورید مرکزی بوسیله الیاف رتیکولر پشتیبانی می‌شوند.


بیشتر بدانید:     کار دستگاه گوارش و 8 سرطان دستگاه گوارش


جگر انسان

جگر در تمام مهره‌داران وجود دارد و به‌طور معمول بزرگترین اندام (داخلی) می‌باشد شکل آن در گونه‌های مختلف متفاوت است


بیشتر بدانید:    معده درد چیست و 12 درمان سریع خانگی معده درد

فیزیولوژی و سنتز کبد 

عملکردهای مختلفی از جگر توسط سلول‌های کبدی یا هپاتوسیت‌ها انجام می‌شود در حال حاضر هیچ اندام مصنوعی یا دستگاهی که توانایی تقلید تمام عملکردهای جگر را داشته باشد وجود ندارد در درمان تجربی نارسایی کبد بعضی از عملکردها را می‌توان با دیالیز کبد مشابه‌سازی کرد تصور می‌شود که جگر مسئول ۵۰۰ عملکرد جداگانه در ترکیب با دیگر سیستم‌ها و اندام‌ها می‌باشد و نارسایی کبدی در بیماری‌هایی مانند سیروز، هپاتیت و کبد چرب دیده می‌شود. 

درمان در مراحل انتهایی بیماری اغلب نگهدارنده‌است یا با پیوند کبد و کبد نقش مهمی در تولید هورمونها، پروتئین‌های خون، آنزیمهای گوارشی و صفرا و متابولیسم سموم و مواد زائد دارد، لذا کاهش عملکرد کبد عوارض فراوانی در سیستم‌های مختلف بدن دارد 

و سنتزکبد وظایف زیر را برعهده دارد:بخش بزرگی از سنتز اسیدآمینه    -  جگر نقش‌های متعددی در متابولیزم کربوهیدارت‌ها دارد    -  نوگلوکززایی (سنتز گلوکز از اسید آمینه‌ها، لاکتات یا گلیسرول)   -  گلیکوژنولیز (شکستن گلیکوژن به گلوکز)    -   گلیکوژنز (تشکیل گلیکوژن از گلوکز)(بافت‌های ماهیچه‌ای نیز می‌توانند این کار را انجام دهند)   -  جگر مسئول اصلی متابولیزم پروتئین‌ها، سنتز و همچنین تخریب آن‌ها می‌باشد.

 سنتز آلبومین:پروتئینی که تبادل آب میان خون و بافت های بدن را تنظیم می کند 

سنتز کلسترول:کبد تمام کلسترول مورد نیاز بدن را می سازد.

سنتز فاکتور های انعقاد خون. 

ساخت گلوگز از برخی آمینو اسیدهای خاص، گلیسرول و لاکتات . 

سنتز گلوبین:بخشی از هموگلوبین خون         

سنتز فاکتورهای ایمنی سیستم ایمنی بدن.

 سنتز فسفولیپیدها و لیپوپروتئین ها-سنتز تری گلیسیریدها از اسیدهای چرب و گلیسرول

نقش جگر در متابولیزم

جگر چندین نقش متعدد در متابولیزم لیپیدها دارد: سنتز کلسترول  -لیپوژنزیس، تولیدات تری‌گلیسیریدها (چربی‌ها) -  بخش عمده‌ای از لیپوپروتئین‌ها در جگر سنتز می‌شوند.

جگر فاکتورهای انعقادی I (فیبرینوژن)، II (پروترومبین)، V، VII، IX، و XI، همچنین پروتئین سی، پروتئین اس و آنتی‌ترومبین را تولید می‌کند - در سه‌ماهه اول زندگی جنین، جگر اصلی‌ترین محل برای تولید گلبول قرمز می‌باشد. در هفته ۳۲ باروری، مغز استخوان تقریباً به‌طور کامل این وظیفه را به عهده می‌گیرد.

جگر صفرا (مایع زرد رنگ) را تولید و دفع می‌کند، صفرا برای امولسیون چربی‌ها مورد نیاز بوده و به‌جذب ویتامین کا کمک می‌کند. مقداری از صفرا مستقیماً وارد دوازدهه می‌شود و مقداری از آن در کیسه صفرا ذخیره می‌شود. جگر همچنین فاکتور رشد شبه انسولین ۱ را تولید می‌کند، هورمون پروتئینی پلی‌پپتیدی که نقش مهمی در رشد کودکان و تداوم آنابولیسم در بزرگسالان دارد .جگر محل عمده تولید ترومبوپپتین می‌باشد. ترومبوپپتین یک هورمون گلیکوپروتئین می‌باشد که تولید پلاکت‌ها توسط مغز استخوان را تنظیم می‌کند.

سایر عملکردها که کبد برعهده دارد:

جگر محل ذخیره‌ی بسیاری از مواد از جمله گلوکز (به شکل گلیکوژن)، ویتامین آ (ذخیره ۲–۱ سال)، ویتامین د (ذخیره ۴–۱ ماه)، ویتامین ب ۱۲ (ذخیره ۳–۱ سال)، ویتامین کا، آهن، و مس می‌باشدجگر مسئول اثرات ایمونولوژیکی می‌باشد - سیستم فاگوسیتی تک هسته‌ای (ام پی اس) جگر شامل بسیاری از سلول‌های ایمونولوژیکی فعال است، همچنین به عنوان غربال برای آنتی‌ژن‌های حمل شده توسط سیستم باب عمل می‌کند  -   کبد، آلبومین، عمده‌ترین ماده اسمولاریته پلاسمای خون را تولید می‌کند    -     جگر آنژینوتانسینوژن را سنتز می‌کند، هورمون مسئول بالا بردن فشار خون، که توسط رنین فعال می‌شود، زمانی که کلیه احساس کند فشار خون پایین است رنین را آزاد می‌کند.

جگر به‌عنوان مخزن خون نیز عمل می‌کند، یک اندام قابل بسط می‌باشد. مقدار زیادی از خون می‌تواند در رگ‌های خونی ذخیره شود، این مقدار حجم نرمال خون در وریدهای کبدی می‌باشد و در سینوس‌های کبدی در حدود ۴۵۰ میلی لیتر می‌باشد. در طول نارسایی قلبی با احتقان محیطی، جگر گسترش می‌یابد، و گاهی اوقات ۰٫۵ تا ۱ لیتر از خون اضافی به علت فشار بالا در دهلیز راست که باعث بازگشت فشار در کبد می‌شود در وریدهای کبدی و سینوس‌ها ذخیره می‌شود.

-کبد مسئول بیش از 500 کار کرد حیاتی در بدن است     

 -بیش از یک لیتر خون در هر دقیقه از طریق کبد فیلتر می شود        

-3تفکیک مواد مغذی از مواد زاید، سم زدایی، تجزیه مواد شیمیایی و یا تبدیل مواد شیمیایی سمی و غیرقابل دفع به مواد غیرسمی و قابل دفع (متابولیزه کرده و غیرفعال کردن سموم) از کارکردهای کبد است     

-4 یک کبد سالم قادر است 100 درصد باکتری ها و سموم را پیش از آنکه به جریان عمومی خون بدن راه یابند، از بدن دفع کند     -5 کبد در حفظ تعادل و تنظیم هورمون های بدن نقش دارد     

 -6 کبد در ذخیره سازی و متابولیسم چربی ها، کربوهیدرات ها و پروتئین ها نقش دارد      

 -7کبد محل ذخیره گلوکز (قند) خون است. کبد گلوکز را تبدیل به گلیکوژن کرده و در خود ذخیره می کند. در صورت نیاز مجددا گلیوکوژن را تبدیل به گلوکز کرده و به جریان خون وارد می سازد      

 - 8کبد محل ذخیره چربی ها، ویتامین ها (به ویژه ویتامین های A,D,E,K,B12)، املاح معدنی (آهن، فولات، مس) و سایر مواد مغذی است.

9-کبد یک کارخانه بیوشیمیایی است:

بیماری‌های که  جگر دارد

یرقان،  سیروز کبد،  درد و احساس سنگینی سمت راست شکم،  تورم پاها، بزرگی جگر و طحال

یرقان   :  اختلال در ترشح یا دفع صفرا باعث افزایش بیلی روبین خون و بروز بیماری یرقان می‌گردد اگر بیماری یرقان در اثر آسیب سلولهای کبدی بروز نماید یرقان هپاتیک نامیده می‌شود ولی اگر از انسداد مجاری صفراوی مثل تشکیل سنگهای صفراوی یا پیدایش تومور  ناشی شود آن را یرقان انسدادی می‌نامند در صورتی که به علت همولیز زیاد گویچه‌های قرمز مقدار بیلی روبین تولید شده به حدی باشد که کبد نتواند همه بیلی روبین را به صورت محلول درآورده و دفع نماید، یرقان را یرقان همولیتیک گویند

سیروز کبد   :  این بیماری نتیجه از بین رفتن بافت کبدی و جانشین شدن آن توسط بافت پیوندی است که در آن کبد سفت می‌شود علت سیروز استعمال مشروبات الکلی  اختلال مزمن و طولانی دستگاه گوارش و آتروفی حاد زرد کبد است سیروز کبد با بی‌اشتهایی  اختلال در عمل هضم  نفخ شکم ، خارش پوست و یرقان شروع می‌شود. گاه خونریزی مری و استفراغ نخستین علامت سیروز کبد را تشکیل می‌دهد. جهت متوقف ساختن پیشروی بیماری پرهیز غذایی و دادن ویتامین مفید است.


بیشتر بدانید:   با ساختار استخوان بندی و اسکلت بدن انسان بیشتر آشنا شوید


کبد وکیسه صفرا


جگر به‌عنوان مخزن خون نیز عمل می‌کند یک اندام قابل بسط می‌باشد.


بیشتر بدانید:    زالو درمانی چیست و 5 خواص و مضرات زالو درمانی را بدانید

کبد و وظایف آن

جگر تقریباً از هر اندامی در بدن حمایت می‌کند و برای بقا حیاتی است به‌دلیل محل استراتژیک و عملکردهای چندبعدی خود جگر نیز مستعد بسیاری از بیماری‌ها می‌باشد     -    عمومی‌ترین بیماری‌ها شامل: عفونت‌هایی از جمله هپاتیت‌های آ، ب، سی، دی، ای، آسیب‌های ناشی از نوشیدنی‌های الکلی، کبد چرب، سیروز، سرطان، آسیب‌های دارویی (به خصوص توسط استامینوفن (پاراستامول) و داروهای ضد سرطانی)

بسیاری از بیماری‌های کبدی با یرقان ناشی از افزایش سطح بیلی‌روبین در سیستم همراه است بیلی‌روبین نتیجه فروپاشی هموگلوبین گلبول‌های قرمز خون می‌باشد؛ به‌طور معمول، جگر بیلی روبین را از خون خارج کرده و از طریق صفرا دفع می‌کند.

بسیاری از بیماری‌های کبدی در کودکان نیز وجود دارد، از جمله انسداد مجاری صفراوی، کمبود آلفا-۱ آنتی‌تریپسین، سندرم آلاژیل، کلستاز داخل کبدی خانوادگی پیشرونده و هیستوسیتوز سلول لانگرهانس، بیماری‌هایی که با عملکرد جگر تداخل دارند اختلالاتی را در فرایندهای آن ایجاد خواهند کرد. هرچند، جگر ظرفیت بالایی برای بازسازی و ذخیره‌سازی دارد در بیشتر موارد، جگر تنها علائم را بعد از آسیب گسترده نشان می‌دهد.

  بیماری‌های جگر با آزمون عملکرد کبد تشخیص داده می‌شوند، به‌عنوان مثال، توسط تولید پروتئین فاز حاد، همچنین بیماری‌های دیگری نیز هستند که به‌طور مستقیم بیماری جگر شناخته نمی‌شوند ولی ممکن است موجب اختلال در عملکرد جگر شوند، به عنوان مثال عامل دیفتری در گلو رشد می‌کند و توکسین آن بر جگر و کلیه و اعصاب و قلب اثر می‌کندو  همچنین یکی از علل مرگ بیماری مالاریا نارسایی جگر و کلیه است.

کـبد صفرا را ترشح می کند صفرا مایعی زرد متمایل به سـبـز اسـت صفرا وظیفه کمک به گوارش و جذب چربی ها و دفـع مــواد زاید را بر عهده دارد.ترکیبات عمده صفرا شامل کلـسترول، فسـفولیپـیـدها، بیلی روبـیـن و املاح صفراوی اسـت. صـفـرا از طـریـق مجاری متعدد صفراوی کبد ابتدا در کیسه صفرا ذخیره شده و پس از مصرف مواد غذایی حاوی چــربی به روده کوچک تخلیه می گردد کیسه صفرا یک ارگان گلابی شکل بوده که به کبد متصل است.

کبد مسئول زدودن بیلی روبین از خون طحال مسئول انهدام گلبول های قرمز فرسوده و پیر است. از انهدام هموگلوبین گلبول های قرمز ماده ای زرد رنگ به نام بیلی روبین پدید می آید اما این بیلی روبین نا محلول در آب در کبد به بیلی روبین قابل دفع تبدیل می گردد، آمونیاک حاصل از تجزیه پروتئین ها یک ماده سمی خطرناک است که کبد با تبدیل آمونیاک به اوره این ماده سمی را از طریق ادرار از بدن دفع می کند، کبد تصفیه خانه و پالایشگاه بدن است. 

هر چیزی که ما می خوریم، می آشامیم، تنفس می کنیم و یا با پوستمان تماس می یابد، سرانجام به کبد مان می رسد ، کبد وظیفه تصفیه آلاینده های هوا، آفت کش ها، دود سیگار، مواد شیمیایی، الکل، مواد مخدر و تمام داروهای مصرفی ما را به عهده دارد. اگر کبد وجود نداشت داروها برای همیشه در بدنمان باقی می ماندند و الکل هیچ گاه از بدن دفع نمی گردید . در 3 ماه نخست بارداری تولید گلبول های قرمز در جنین منحصرا توسط کبد صورت می گیرد. از هفته 24 بارداری به بعد مغز استخوان این وظیفه را به عهده می گیرد.

پیوند کبد

جگر تنها اندام داخلی بدن انسان است که توانایی باززایی طبیعی بافت‌های از دست رفته را دارد کمتر از ۲۵٪ جگر می‌تواند به‌تمام جگر احیا شود باززایی بسیار سریع است جگر طی یک تا دو هفته بعد از از دست دادن بیش از ۵۰٪ حجم خود به اندازه طبیعی خود باز خواهد گشت.

 این عمل دلیل عمده‌ی بازگشت هپاتوسیت‌ها به چرخه یاخته‌ای است. هپاتوسیت‌ها از فاز جی صفر خاموش به فاز جی ۱ رفته و تحت میتوز قرار می‌گیرند. این فرایند توسط گیرنده پی ۷۵ فعال می‌شود  

سه پیوند اولیه‌ی جگر انسان توسط توماس استارزل در سال ۱۹۶۳ در ایالات متحده انجام شد در سال ۱۹۶۸، روی کالن در کمبریج انگلستان اولین پیوند جگر را در بریتانیای کبیر انجام داد.  پیوند کبد تنها گزینه برای افرادی است که مبتلا به نارسایی غیرقابل بازگشت کبدی هستند بیشتر پیوندهای انجام شده برای بیماری‌های مزمن باعث سیروز می‌شوند از جمله هپاتیت سی مزمن، الکلیسم، هپاتیت‌های خودایمن و بسیاری دیگر از بیماری‌ها. پیوندهای جگر انجام شده برای نارسایی حاد کبد که در آن نارسایی در طول چند روز هفته رخ می‌دهد کمتر شایع است.

با آنکه سلولهای کبدی دارای عمری طولانی هستند ولی قدرت ترمیم (Regeneration) فوق العاده‌ای دارند بطوری که موشها قادرند 75 درصد کبد خود را در یک ماده ترمیم کنند با وجود این قدرت ترمیم کبد در انسان محدود است عاملی که تقسیم سلولهای کبدی را پس از رسیدن به حجم اصلی خود مهار می‌کند، کالون (Chalone) نامیده می‌شود کالون تولید شده در هر عضو متناسب با تعداد سلولهای تشکیل دهنده آن عضو می‌باشد در صورت کاهش تعداد سلولها ، کاهش مقدار کالون محرک تقسیم سلولها می‌باشد.

حتی اگر 80 تا 90 درصد سلول هایش را از دست بدهد.  کبد از مقاومت، قدرت بازسازی و ترمیم خارق العاده ای برخوردار است . درصد سلول هایش را نیز از دست بدهد باز هم قادر است به وظایفش عمل کند همچنین کبد قادر است خودش را به طور کامل احیاء و باز سازی کند حتی اگر بخش عمده کبد با عمل جراحی برداشته شود، کبد پس از چند هفته قادر است کاملا خودش را بازسازی کند

از این رو در پیوند کبد تنها لوب بزرگ تر کبد فرد سالم به بدن فرد دریافت کننده پیوند زده می شود که پس از چند هفته هم اهداکننده و هم دریافت کننده کبدشان بازسازی می گردد اما کبد فنا ناپذیر هم نیست سمومی مانند الکل، برخی داروها و ویروس هایی همچون هپاتیت B و C می توانند آسیب دایمی به کبد وارد سازند.

مرکز پیوند جگر در ایران

شیراز    -  کرمان   -  مشهد    -  تهران

در این چهار شهر یعنی شیراز، کرمان و مشهد، تهران که به عنوان چهار قطب پزشکی کشور نیز مطرح هستند پیوند جگر انجام می‌پذیرد و اعمال جراحی پیوند کبد در کشور از سال ۱۳۷۲ شروع شده‌است.

توسط بزرگ‌مرد لر تبار از کهگیلویه و بویراحمد دکتر سیدعلی ملک حسینی بدستان توانمند ایشان انجام پذیرفت با آرزوی خوشبختی برای این نیک مرد  و بیمارستان نمازی شیراز و بیمارستان امام خمینی تهران مراکز بزرگ پیوند کبد ایران با حجم بالا می‌باشند که سالانه صدها عمل جراحی کبد در این مراکز انجام می‌شود بخش آی سی یو پیوند کبد و جراحی کبد و مجاری صفراوی در بیمارستان امام خمینی روز چهارشنبه ۱۳ آبان ۹۴ با حضور وزیر بهداشت به‌صورت رسمی افتتاح شد.


نتیجه گیری:

کبد یکی از مهم ترین اعضای بدن ما است کبد (جگر سیاه) در پشت دنده ها و در بالا و سمت راست معده شکم واقع شده است این اندام که افراد به ندرت درباره اش فکر می کنند به قدری مهم است که اگر وظایفش را انجام ندهد در عرض یک روز می میریم کبد بیش از 200 وظیفه مختلف را در بدن انجام می دهد که از جمله آنها خنثی سازی سموم، فراهم کردن قند برای مغز، مقابله با عفونت، ذخیره مواد مغذی و ویتامین ها، ساخت پروتئین ها و هورمون ها، کنترل قند خون و کمک به انعقاد خون است.


منابع:



 020                            ://020.ir/%D8%A2%D9%86%D8%A7%D8%AA%D9%88%D9%85%DB%8C/%DA%A9%D8%A8%D8%AF-%DA%86%DB%8C%D8%B3%D8%AA%D8%9F    

  رشد               ://daneshnameh.roshd.ir/mavara/mavara-index.php?page=%DA%A9%D8%A8%D8%AF&SSOReturnPage=Check&Rand=0  

 ویکی پدیا                                               ://fa.wikipedia.org/wiki/%D9%86%D8%A7%D8%B1%D8%B3%D8%A7%DB%8C%DB%8C_%DA%A9%D8%A8%D8%AF 

ویکی پدیا                               ://fa.wikipedia.org/wiki/%D9%BE%DB%8C%D9%88%D9%86%D8%AF_%DA%A9%D8%A8%D8%AF 

ویکی پدیا              ://fa.wikipedia.org/wiki/%DA%A9%D8%A8%D8%AF 

                                                                                                                                                                       خبرگزاری میزان                ://www.mizanonline.com/fa/news/452290 

نامه نیوز                  ://namehnews.com/fa/news/489477




آموزش:


اشتراک گذاری:
فهیمه پیرزاد
رتبه مدرس
شماره تماس:*

تاریخ عضویت:۱۳۹۷/۱۰/۱۸


تعداد درس:۲۶
قیمت: رایگان!
پرسش و پاسخ (0)
سوالی دارید؟ اینجا بپرسید...
نام کاربری: برای ارسال کامنت، باید ابتدا وارد سایت شوید.