توضیحات

شبکیه چیست؟ علائم و علت و درمان پارگی شبکیه چشم


چشم یکی از مهم ترین و اصلی ترین اجزای بدن انسان است تحمل ندیدن خیلی سخت و دشوار است پس بهتر است بیشتر مراقب این جز مهم بدن خود باشیم مخصوصا اگر دیابت دارید یا دارید مسن تر می شوید و یا اگر به صورت ناگهانی ضربه شدیدی به صورت و چشم شما وارد شد حتما فورا به پزشک مراجعه کنید با پرچم همراه باشید. 

چشم عضو بارز اولین حس از حواس پنجگانه یعنی بینایی است.انواع گوناگونی از اندام‌های حساس به نور در موجودات زنده یافت می‌شود. ساده‌ترین انواع چشم‌ها تنها توان تشخیص وجود نور در پیرامون را دارند در صورتی ‌که چشم‌های پیچیده‌تر قادرند شکل‌ها و رنگ‌ها را نیز از هم باز شناسند.

چشم انسان کره ای است به قطر ۲٫۵ سانتی متر که حدودا ۷ گرم وزن دارد و به وسیله سه جفت عضله خارجی در حفره حدقه قرار گرفته است. از بیرون که به چشم می نگریم با پلک ها مواجه می شویم که چسم را در برابر اجسام خارجی حفظ می کنند.چشم انسان دارای اجزای پلک، مژه، ملتحمه، صلبیه، قرنیه، مردمک، عنبیه، زجاجیه، عدسی (چشم)، زلالیه، شبکیه و مشیمیه است



ساختار چشم چیست

چشم انسان کره ای است به قطر ۲٫۵ سانتی متر که حدودا ۷ گرم وزن دارد


لکه زرد (ماکولا) بخش دیگری از شبکیه است که در امتداد محور نوری کره چشم قرار دارد و در دقت و تیزبینی چشم نقش دارد.ساختمان چشم انسان شبیه یک کره است. در قسمت جلوی این کره یک پنجره شفاف به نام قرنیه وجود دارد. نور از محیط خارج وارد قرنیه شده و پس از عبور از مردمک به عدسی می رسد. 

عدسی نور را به صورت دقیق روی شبکیه متمرکز می کند تا تصویر واضحی بر روی شبکیه ایجاد شود. چشم انسان قادر به تشخیص 900 میلیون رنگ می باشد.


ساختار شبکیه:

شبکیه داخلی‌ترین لایهٔ چشم است و شامل سلول‌های گیرندهٔ نور و نورون‌ها و سلول های عصبی می‌باشد. این لایهٔ بسیار نازک (قطری حدود ۰٫۵ میلی‌متر) ۷۵٪ مساحت کرهٔ چشم را می‌پوشاند.شبکیه لایهٔ حساس به نور را تشکیل می‌دهد و با تبدیل جریان الکترومغناطیسی نور به پیام عصبی و انتقال آن از طریق عصب بینایی به لب پس‌سری به مغز توانایی دیدن را می‌دهد.

این لایه بسیار نازک، 75 درصد مساحت کره چشم را می پوشاند. شبکیه، لایه حساس به نور را تشکیل می دهد و با تبدیل جریان الکترومغناطیسی نور به پیام عصبی و انتقال آن از طریق عصب بینایی به لب پس سری، به مغز توانایی دیدن را می دهد. با پرچم همراه باشید.

سلول‌های گیرندهٔ نور شبکیه ۲ نوع می‌باشند:سلول‌های مخروطی که توانایی دیدن رنگ‌ها را در نور زیاد به مغز می‌دهند.میزان ماده حساس به نور در دندریت این سلول‌ها نسبت به سلول‌های استوانه‌ای کمتر است همین کمبود یکی از علل حساسیت پایین سلول‌های مخروطی به نور است.

سلول‌های استوانه‌ای که بینایی در نور کم را امکان‌پذیر می‌سازند.سلول‌های استوانه‌ای در نور کم تحریک می‌شوند یعنی حساسیت آن‌ها بالاست.میزان زیاد ماده حساس به نور یاخته هایاستوانه‌ای نسبت به یاخته‌های مخروطی علت بر حساسیت بالای آن هاست.هریک از این دو نوع گیرنده برای مقصود خاصی تخصص یافته‌است. میله‌ها برای دید شب ساخته شده‌اند.


شبکیه چشم چیست؟

پرده شبکیه لایه ای عصبی است که در قسمت پشتی چشمتان قرار گرفته و نور را گرفته و تصاویر را به طرف مغز هدایت می کند


این یاخته‌ها در نور کم عمل می‌کنند و احساس‌های فاقد رنگ را سبب می‌شوند. مخروط‌ها برای نور روز مناسب‌تر هستند. این یاخته‌ها به نورهای شدید پاسخ می‌دهند و موجب احساس رنگ می‌شوند.جایی را که عصب بینایی از شبکیه خارج می‌شود نقطه کور می‌گویند.  

لکه زرد بخش دیگری از شبکیه‌است که در امتداد محور نوری کرهٔ چشم قرار دارد و در دقت و تیزبینی چشم نقش دارد.در ۶ ژانویه ۲۰۱۳ محققین بریتانیایی موفق به معالجه موش‌های نابینا شدند. آن‌ها این عمل را با تزریق سلول‌های حساس به نور انجام دادند.

 پیرو آزمایش‌های بیشتر، این پژوهش می‌تواند موجبات بهبود بیمارانی که از رنگدانه‌ای شدن شبکیه چشم رنج می‌برند را حاصل نماید. شبکیه پرده حساسه چشم می باشد که ته چشم را کاملا فرش نموده است. این ناحیه تصاویری را که وارد چشم شده دریافت و آن را به امواج عصبی تبدیل کرده و از طریق عصب بینایی به مغز ارسال می‌نماید.

مرکز بینایی یا ماکولا ناحیه‌ای از مرکز شبکیه است که حدود ۵/۱ میلی‌متر قطر دارد و بیش‌ترین میزان حدت بینایی در این قسمت از شبکیه متمرکز می‌باشد. در صورت آسیب این ناحیه، بینایی می‌تواند تا بیش از ۹۰ درصد کاهش یابد. 

بیماری دژنرسانس ماکولا (به زبان عامیانه پوسیدگی مرکز بینایی) که در بعضی از افراد در سنین بالا پیش می‌آید و سبب کاهش متوسط تا شدید بینایی می‌گردد، در این ناحیه اتفاق می‌افتد. پرده شبکیه لایه ای عصبی است که در قسمت پشتی چشمتان قرار گرفته و نور را گرفته و تصاویر را به طرف مغز هدایت می کند.چشم شبیه دوربین عکاسی است.


ساختار شبکیه

 لنزی ( عدسی چشم ) که در قسمت جلویی چشم قرار دارد، نور را بر روی پرده شبکیه متمرکز می کند


 لنزی ( عدسی چشم ) که در قسمت جلویی چشم قرار دارد، نور را بر روی پرده شبکیه متمرکز می کند. شما می توانید شبکیه را مانند فیلم دوربین عکاسی فرض کنید که سطح خلفی دوربین را فرش کرده است. جدا شدگی پرده شبکیه زمانی رخ می دهد که شبکیه از محل طبیعی خود کنده شود.

 زمانی که پرده شبکیه جدا شود، عملکرد آن مختل شده و در نتیجه بینائی فرد تار می شود یعنی مثل اینکه فیلم داخل دوربین از محل خود رها شود. 


علائم و دلایل پاره شدن پرده شبکیه چیست؟

جدا شدگی پرده شبکیه در واقع به معنای جدا شدن لایه های عصبی حساس شبکیه از لایه رنگدانه دار شبکیه است (که مسوول تغذیه و متابولیسم شبکیه می باشد). از آن جا که این عارضه در صورت عدم درمان مناسب باعث کاهش شدید بینایی می شود تشخیص و درمان سریع آن اهمیت فراوانی دارد.

جدا شدگی پرده شبکیه مشکل بسیار  مهمی تلقی می شود زیرا در صورت عدم درمان، تقریبا در همه موارمنجر به کوری خواهد شد.سوراخ شبکیه معمولاً در اثر کشش ناگهانی بخشی از شبکیه ایجاد می شود. کره چشم به طور طبیعی توسط ماده ژله مانندی به نام زجاجیه پر شده است.

 در سنین کودکی و جوانی زجاجیه قوام نسبتاً زیادی مثل سفیده تخم مرغ دارد و در نتیجه تحرک زیادی ندارد و با فشاری که در داخل به شبکیه وارد می کند آن را سر جای خود، چسبیده به دیوار خارجی چشم نگه می دارد، به علاوه در سنین جوانی زجاجیه در برخی از مناطق اتصالات محکمی به شبکیه دارد.

 اما به تدریج با افزایش سن زجاجیه قوام خود را از دست می دهد و حالت شل و آبکی پیدا می کند، در نتیجه هم میزان حرکت آن زیاد می شود و هم اتصال آن به شبکه سست می شود. در این حالت معمولاً بخش های عقبی زجاجیه از شبکیه جدا می شود، این حالت را جدا شدگی زجاجیه خلفی  (posterior vitrous detachment) می گویند که حالت بسیار شایعی است و در نهایت در اکثر افراد مسن اتفاق می افتد. 

جدا شدگی زجاجیه خلفی به خودی خود بی خطر است و فقط باعث ایجاد مگس پران (وجود یک سایه متحرک در میدان بینایی) می شود، اما گاهی اوقات در زمان جدا شدن زجاجیه از شبکیه، بخشی از شبکیه نیز کشیده می شود و یک پارگی یا سوراخ در شبکیه ایجاد می شود.


علائم و دلایل پاره شدن شبکیه چشم

سوراخ شبکیه معمولاً در اثر کشش ناگهانی بخشی از شبکیه ایجاد می شود


 از آنجا که سوراخ پرده شبکیه زمینه ساز اصلی جدا شدگی پرده شبکیه است لازم است کلیه افرادی که جدیداً مگس پران پیدا کرده اند تحت معاینه دقیق چشم پزشکی قرار گیرند تا در صورت وجود سوراخ در پرده شبکیه اقدام درمانی لازم برای آنها انجام گیرد.جدا شدگی پرده شبکیه زمانی رخ می دهد که شبکیه از محل طبیعی خود کنده شود.

 ژلی بنام ( زجاجیه ) فضای داخل کره چشم را پر کرده است. زمانیکه ما پا به سن می گذاریم، زجاجیه ممکن است از محل های اتصال خود به پرده شبکیه در قسمت های خلفی چشم فاصله بگیرد. معمولا زجاجیه بدون اینکه مشکلی ایجاد کند از شبکیه جدا می شود.

 اما در بعضی اوقات، زجاجیه طوری از پرده شبکیه جدا می شود که باعث پارگی و سوراخ شبکیه در یک چند جای آن می شود. مایع داخل چشم ممکن است از طریق این سوراخ ها به پشت شبکیه راه پیدا کند و درست شبیه کنده شدن کاغذ دیواری از دیوار، باعث جدا شدن شبکیه از دیواره چشم شود.

علايم‌ زير معمولاً در يك‌ چشم‌ رخ‌ مي‌دهد، ولي‌ گاهي‌ هر دو چشم‌ درگيرند: جرقه‌هاي‌ نوراني‌ در ميدان‌ بينايي‌،  نقاط‌ شناور در ميدان‌ بينايي‌، تاري‌ ديد، موج‌دار ديدن‌ تصاوير (گاهي‌)،  از دست‌ دادن‌ تدريجي‌ بينايي‌. از آنجا كه‌ اين‌ حالت‌ بسيار آهسته‌ بروز مي‌كند بيمار ممكن‌ است‌ متوجه‌ آن‌ نگردد.

بروز مگس پران جدید و یا افزایش تعداد مگس پران (اجسام شناور در جلوی چشم). دیدن شبکه های تور مانند در جلوی چشم.  کاهش دید ناگهانی


چه عواملی ممکن است شبکیه چشم را به خطر بیندازند؟

عوامل مختلفی باعث افزایش خطر ابتلا به جدا شدگی شبکیه می شود. وقتی بیماری با علایم فوق الذکر به چشم پزشک مراجعه می کند، چشم پزشک با معاینه شبکیه، جدا شدگی شبکیه را تشخیص می دهد. برای این منظور معمولاً لازم است مردمک با قطره های مخصوص باز شود و شبکیه با یک وسیله مخصوص به نام افتالموسکوپ بررسی شود. 

پزشک در این معاینه با بررسی محل و اندازه و نوع جدا شدگی شبکیه در مورد روش درمانی مناسب تصمیم گیری می کند.در موارد نادری که مثلاً به علت خونریزی، دیدن شبکیه با دستگاه افتالموسکوپ مقدور نباشد سونوگرافی چشم می تواند اطلاعات مفیدی در مورد وسعت، محل و گاهی علت جدا شدگی شبکیه در اختیار پزشک قرار دهد.

بیماری‌های شبکیه می‌تواند افراد را از بدو تولد تا دوران سالمندی گرفتار کند؛ به عنوان مثال بیماری‌های مادرزادی چون شب کوری می‌تواند از بدو تولد رخ داده و سلامت بینایی فرد را تحت‌الشعاع قرار دهد.در سنین کودکی، نوجوانی و جوانی نیز ضربه هایی که به چشم اصابت می کنند، عمده ترین عامل بروز اختلالات شبکیه ای چشم هستند. 

یک فوق تخصص شبکیه به معرفی بیماری های شایع شبکیه چشم پرداخت و بر ضرورت انجام مراقبت های پیشگیرانه به منظور جلوگیری از بروز اختلالات خطرناک چشمی تاکید کرد. او با بیان اینکه بیماری های شبکیه می تواند افراد را از بدو تولد تا دوران سالمندی گرفتار کند، عنوان کرد:به عنوان مثال بیماری های مادرزادی چون شب کوری می تواند از بدو تولد رخ داده و سلامت بینایی فرد را تحت الشعاع قرار دهند.


مشکلات شبکیه چشم در چه افرادی شایع است؟

همچنین در سنین میانسالی و همزمان با شیوع دیابت، عوارض چشمی ناشی از آن نیز در افراد افزایش پیدا می‌کند.بنابراین لازم است افراد مبتلا به دیابت توسط چشم‌پزشک نیز تحت نظر باشند و به صورت دوره ای چکاپ شوند. اغلب اوقات می‌توان با اقدامات پیشگیرانه ساده جلوی بروز عوارض خطرناک چشمی را در این بیماران گرفت.

افراد مبتلا به دیابت توسط چشم پزشک نیز تحت نظر باشند و به صورت ادواری چکاپ شوند، اغلب اوقات می توان با اقدامات پیشگیرانه ساده جلوی بروز عوارض خطرناک چشمی را در این بیماران گرفت.استاد دانشگاه علوم پزشکی تهران اضافه کرد:هر چه زمان ابتلا به بیماری قند طولانی تر باشد، احتمال ابتلای فرد به عوارض چشمی آن افزایش می یابد. 


دیابت و پاره شدن شبکیه چشم

همزمان با شیوع دیابت، عوارض چشمی ناشی از آن نیز در افراد افزایش پیدا می‌کند


همچنین افزایش نوسانات قند به علت عدم کنترل آن، شانس عوارض چشمی ناشی از دیابت را بالا می برد. به همین دلیل است که بر ضرورت انجام معاینات سالانه تاکید می کنیم. لازم است پدر و مادرها، کودکان نارس خود را که در دستگاه نگهداری می‌شوند، حتما برای معاینه چشم نزد متخصص ببرند تا اگر مشکلی وجود داشت، در همان بدو تولد از تشدید آن پیشگیری کرد

البته برای نواقص و بیماری‌های ژنتیکی نمی‌توان کار چندانی انجام داد و خانواده‌ها باید قبل از فرزنددار شدن، آزمایشات ژنتیکی را انجام دهند، به عنوان مثال تنها سرطانی که به صورت ارثی منتقل می‌شود، تومور رتینوپلاستوم شبکیه چشم است که اگر به آن توجه شده بود، هرگز رخ نمی‌داد.

سن: جدا شدگی شبکیه به صورت خودبه خودی در افراد زیر 40 سال نادر است و معمولاً در افراد بالای 50 سال رخ می دهد.در دوران سالمندی نیز ناراحتی‌های چشمی شبکیه از جمله بیماری‌های ناحیه ماکولای چشم، شایع هستند.عدم رسیدگی به این بیماری رفته‌رفته قدرت بینایی را از فرد سالمند می‌گیرد و وی را خانه‌نشین می‌کند.


افزایش سن و پاره شدن شبکیه چشم

جدا شدگی شبکیه به صورت خودبه خودی در افراد زیر 40 سال نادر است و معمولاً در افراد بالای 50 سال رخ می دهد


 تشخیص به هنگام برای درمان این بیماری ضروری است. نزدیک بینی شدید: در این حالت پرده شبکیه نازک و آسیب پذیر است و احتمال ایجاد سوراخ در آن بیشتر از حالت عادی است. سابقه جراحی چشمی. عدم‌ وجود درد. سابقه خانوادگی جدا شدگی شبکیه یا سابقه این بیماری در چشم دیگر فرد.

 ضربه شدید به سر و صورت یا چشم. بیماری، التهاب یا تومور داخل چشمی. عواقب‌ موردانتظار. اغلب‌ با درمان‌ جراحي‌ زودرس‌ با استفاده‌ از اشعه‌ ليزر قابل‌ درمان‌ است‌.


عوارض پارگی شبکه چشم چیست:

جدا شدگی پرده شبکیه در واقع به معنای جدا شدن لایه های عصبی حساس شبکیه از لایه رنگدانه دار شبکیه است (که مسوول تغذیه و متابولیسم شبکیه می باشد). از آن جا که این عارضه در صورت عدم درمان مناسب باعث کاهش شدید بینایی می شود تشخیص و درمان سریع آن اهمیت فراوانی دارد.بدون‌ درمان‌، كوري‌ كامل‌ يا نسبي‌ در چشم‌ مبتلا قابل‌ انتظار است‌.

 با درمان‌ تأخيري‌، در صورتي‌ كه‌ جداشدگي‌ به‌ ناحيه‌ ماكولا (ناحيه‌ مسؤول‌ بينايي‌ دقيق‌) گسترش‌يافته‌ باشد، بينايي‌ دقيق‌ (مركزي‌) بيمار دچار اختلال‌ دايمي‌ مي‌گردد.توصیه می شود که کلیه افراد در معرض خطر (افراد نزدیک بین، دیابتی ها، کسانی که سابقه شخصی خانوادگی جدا شدگی پرده شبکیه دارند) روزانه در منزل دید چشمهایشان را کنترل کنند.

 برای این منظور باید دید هر یک از چشم ها به صورت جداگانه با بستن چشم مقابل کنترل گردد و در صورت بروز هر تغییری در دید چشم ها در اسرع وقت (حداکثر ظرف24 ساعت) به چشم پزشک مراجعه شود.


درمان پارگی شبکیه چشم:

 درمان‌ به‌ موقعيت‌ و شدت‌ جداشدگی بستگي‌ دارد. در صورت‌ ضربه‌ به‌ چشم‌ استفاده‌ از پوشش‌ محافظ‌ چشم‌ ممكن‌ است‌ لازم‌ باشد. جراحي‌ جهت‌ برقراري‌ اتصال‌ مجدد شبكيه‌ به‌ بافت‌هاي‌ زيرين‌ با استفاده‌ از اشعه‌هاي‌ ليزر مخصوص‌ يا سرمادرماني‌ (با استفاده‌ از درجه‌ حرارت‌ زير نقطه‌ انجماد) يا با تغيير شكل‌ چشم‌ (گاهي‌) انجام‌ مي‌گيرد.

تنها درمان مؤثر برای جدا شدگی شبکیه، جراحی است. جدا شدگی شبکیه به هیچ وجه خود به خود و یا با مصرف دارو بهبود نمی یابد و باید جراحی هرچه سریع تر انجام شود. نوع جراحی مناسب بر اساس محل، اندازه، نوع و شدت جدا شدگی شبکیه تعیین می شود. 


درمان پارگی شبکیه چشم

تنها درمان مؤثر برای جدا شدگی شبکیه، جراحی است


دو اصل اساسی در درمان جدا شدگی شبکیه عبارتند از:( بستن سوراخ ها، نزدیک کردن شبکیه به لایه های زیرین و دیواره خارجی چشم، بطوری که شبکیه بتواند سر جای خود بچسبد.)پس از جراحی، به خصوص باکل اسکلرا و ویترکتوم  تا چندین روز چشم دردناک و حساس است. 

معمولاً لازم است قطره های آنتی بیوتیک تا یکی دو هفته و قطره های ضد التهاب تا چند هفته پس از جراحی استفاده شود. گاهی قطره های دیگر (مثل داروهای پایین آورنده فشار چشم و یا قطره های گشاد کننده مردمک) نیز استفاده می شود.

در صورتی که حباب گاز به داخل چشم تزریق شده باشد فرد باید تا یکی دو هفته سرش را صاف نگه دارد و حتی برای خوابیدن هم در وضعیت نیمه نشسته قرار گیرد و به هیچ وجه طاقباز نخوابد.بطور کلی پس از جراحی شبکیه لازم است فرد مرتباً جهت کنترل وضعیت شبکیه و جلوگیری از عوارض احتمالی به چشم پزشک مراجعه کند.

ممنونیم از همراهی شما دوستان پرچم. اگر دیدید دو بینی دارید یا زیاد جلوی چشم شما سیاهی می رود یا همان دیدن ذرات معلق در هوا که معمولا همه ما شاهد دیدن آن ها بوده ایم ولی اگر زیاد و غیر معمول شدن یا دچار دید دوگانه شدید حتما باید فورا به پزشک مراجعه کنید.


( مطالب این سایت تنها برای اطلاع رسانی و آموزشی است و توصیه پزشکی تخصصی تلقی نمیشود و نباید آن را جایگزین مراجعه به پزشک جهت تشخیص و درمان دانست)   


منابع 

نمناک     http://namnak.com/%D8%A8%DB%8C%D9%85%D8%A7%D8%B1%DB%8C-%D8%B4%D8%A8%DA%A9%DB%8C%D9%87-%DA%86%D8%B4%D9%85.p31450 

تبیان    https://article.tebyan.net/245527/%D8%B4%D8%A8%DA%A9%DB%8C%D9%87

ویکی پدیا  https://fa.wikipedia.org/wiki/%D8%B4%D8%A8%DA%A9%DB%8C%D9%87 

بیتوته   https://www.beytoote.com/health/malady-remedy/separation-curtain1-retina.html 

دکتر احمد عامری   http://drahmadameri.com/%D8%A2%D9%86%D8%A7%D8%AA%D9%88%D9%85%DB%8C-%DA%86%D8%B4%D9%85/ 

بیمارستان فوق تخصصی نور  https://www.noorvision.com/fa/28028/%D8%A8%DB%8C%D9%85%D8%A7%D8%B1%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D9%86 



آموزش:


اشتراک گذاری:
نویسنده
رتبه مدرس
شماره تماس:

تاریخ عضویت:۱۳۹۷/۰۷/۲۳


تعداد درس:۲۳۳
قیمت: رایگان!
پرسش و پاسخ (0)
سوالی دارید؟ اینجا بپرسید...
نام کاربری: برای ارسال کامنت، باید ابتدا وارد سایت شوید.